Τετάρτη, 01 Δεκέμβριος 2021

«Ένα απέραντο φρενοκομείο»

Έχει σβήσει – για τους περισσότερους πάντως – από την μνήμη η εποχή που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής διέγνωσε (με αφορμή τα γεγονότα της εποχής φθοράς/σκανδάλου Κοσκωτά, το 1989) ότι «η χώρα έχει μεταβληθεί σε απέραντο φρενοκομείο». Άμα οι λέξεις είχαν το σωστό τους βάρος, τότε η αίσθηση φρενοκομείου – απέραντου, αληθινά – ανήκει στην σημερινή ατμόσφαιρα στην Ελλάδα. Την ατμόσφαιρα που πάει να δημιουργηθεί στην υγειονομική πραγματικότητα, τις ημέρες του τέταρτου κύματος του Covid-19 (της μετάλλαξης «Δέλτα»), της συνεχιζόμενης υστέρησης στην εμβολιαστική εκστρατεία (όπου από πρότυπο την περασμένη άνοιξη, καταλήγουμε στις τελευταίες θέσεις στην ΕΕ, - μαζί με την Βουλγαρία - σε κρούσματα, αλλά και θανάτους).
Από τη μια, το έως τώρα περιθωριακό (σε αριθμούς αλλά και σε επιθετικότητα, σε σύγκριση με χώρες όπως η Γαλλία ή και η Γερμανία) αντιεμβολιαστικό κίνημα στην Ελλάδα αίφνης ισχυροποιήθηκε – μέχρι σημείου αντεμβολιαστές γονείς να επιτίθενται νομικά έναντι δασκάλων, ή οικείοι ασθενών εναντίον γιατρών οι οποίοι, εκ της θέσεως και της λειτουργίας τους, στηρίζουν την εμβολιαστική ή την θεραπεuτική για Covid-19 λογική. Δηλαδή δασκάλων που απαιτούν την χρήση μάσκας στα παιδιά, ή την προσκόμιση σελφ τεστ για να μπουν στις τάξεις. Δηλαδή γιατρών που διαγιγνώσκουν Covid-19 και δίνουν την ανάλογη θεραπεία.
Μπορεί οι προηγηθείσες εικόνες αντιεμβολιαστικών συλλαλητηρίων, με Ελληνικές σημαίες, εικόνες και σταυρούς δίπλα σε Χρυσαυγιτικά σύμβολα να τραντάζουν περισσότερο σε επίπεδο εντυπώσεων, όμως η δηλητηριαστική επίδραση των νομικά οργανωμένων αντιεμβολιαστών, που φθάνουν μέχρις άρνησης της νοσηλείας σε θαλάμους ή εντατικές νοσοκομείων, μέχρις εκταφών προκειμένου να αποδειχθεί η μη-νόσηση από Covid-19, ή πάλι μέχρι συμπλοκών στις εισόδους σχολείων, είναι πολύ μεγαλύτερη. Και, προσοχή!, δικαστικές αποφάσεις νομιμοποίησαν κινήσεις εναντίον γιατρών, ή πάλι υπήρξαν προσαγωγές δασκάλων και διευθυντών σχολείων σε αστυνομικά τμήματα.
Δυστυχώς, στην άλλη όχθη των πραγμάτων – που την θεωρεί/υποθέτει κανείς λογοκρατούμενη και οδηγούμενη από την επιστημονική γνώση – ο εκνευρισμός χαλάει την εικόνα και, κοντά στην εικόνα, την συνοχή του μηνύματος. Παράδειγμα, η διαχείριση της τρίτης δόσης εμβολίων (ειρήσθω εν παρόδω, μόνον με mRNA εμβόλια: δυσάρεστη ανάκληση στην μνήμη της αγωνιώδους εκείνης προσπάθειας, την περασμένη άνοιξη, να θεωρηθεί περίπου εθνική υπόθεση η προώθηση του εμβολίου της Astra Zeneca, καμπάνια που με το ύφος της έσπειρε την αμφιβολία) έσπευσαν οι εδώ επιτροπές εμβολιασμών να προχωρήσουν στην απόφαση για την τρίτη δόση. Όταν όντως χώρες όπως το Ισραήλ είχαν προχωρήσει σ' αυτή, αλλά προτού οι Ευρωπαϊκοί και Αμερικανικοί οργανισμοί δώσουν την επίσημη έγκριση. Ύστερα – κι αυτό λειτουργεί χειρότερα – διευκρινίστηκε επισήμως ότι «η τρίτη δόση δεν θα είναι υποχρεωτική»! Τώρα... αυτό τι κάνει στην εμπιστοσύνη; (Εν τω μεταξύ, η πλειοψηφία των ήδη εμβολιασμένων είχε ήδη την τάση να επιλέξει την τρίτη δόση, όταν φθάσει η σειρά τους). Α, ναι, και φωτογραφίζεται εντωμεταξύ το κλείσιμο των μεγάλων εμβολιαστικών κέντρων της «Επιχείρησης Ελευθερία» , λόγω ελλείψεως ενδιαφέροντος και εξαιρετικά μειωμένης προσέλευσης.
Και είναι ζήτημα χρόνου να δημιουργηθεί ατμόσφαιρα ανησυχίας με τον καίριας σημασία εμβολιασμό των παιδιών, όπου οι ανακοινώσεις-ακορντεόν για τις ηλικίες που μπαίνουν στην σειρά, αλλά και η καθυστέρηση να έρθουν στο προσκήνιο οι παιδίατροι – οι κατ' εξοχήν γιατροί της εμπιστοσύνης στον εμβολιασμό – λειτουργούν αυτοϋπονομευτικά. Μαζί, βέβαια, με την ανακοίνωση της αρχής «50%+1» για την διατήρηση σε λειτουργία τάξεων σχολείων, όπου ας πούμε με 6 παιδάκια διαγνωσμένα με Covid-19 περιμένουμε ότι οι μανάδες των υπολοίπων 20 (δεν είναι, δε, άγνωστες οι τάξεις των 26 παιδιών!) θα αφήνουν τα δικά τους παιδιά να φοιτούν – η φοίτηση υποχρεωτική, εν τω μεταξύ.
Σ' αυτήν την ατμόσφαιρα, η νέα ηγεσία του Υπουργείου Υγείας – Θάνος Πλεύρης-Μίνα Γκάγκα – σπεύδει στην Θεσσαλονίκη που περιέρχεται στο κόκκινο, περίπου ένα χρόνο μετά την περσινή εμπειρία του Αγίου Δημητρίου. Και... μας λείπει και ο θυμώδης Νίκος Χαρδαλιάς, να κουνάει το δάχτυλο και να επιτιμά τους πολίτες, ώστε να ολοκληρωθεί η εικόνα.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 22/9/2021.

Το στοίχημα Κυριάκου Μητσοτάκη, οι Οκτώ, η Transferunion και ο Ζιγκμαρ Γκάμπριελ

Tην στιγμή που άτυπο EcoFin/Eurogroup έδινε στην Σλοβενία το εναρκτήριο λάκτισμα στην μείζονα συζήτηση για το δημοσιονομικό αύριο της Ευρώπης, οι λεγόμενοι «φειδωλοί» της Ευρώπης ξαναχτύπησαν: με (άτυπη) τοποθέτηση των Οκτώ ζητήθηκε επίσπευση της άρσης της ρήτρας διαφυγής που χαλάρωσε τους δημοσιονομικούς περιορισμούς/το δημοσιονομικό straightjacket – «ζουρλομανδύα» κατά τους Αγγλοσάξονες παρατηρητές της Ευρωζώνης – πάντως όχι παράταση μετά το τέλος του 2022. Η χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών είχε αποφασισθεί ώστε να αποφευχθεί ένα φαινόμενα κατάρρευσης των ΑΕΠ αλλά και επικίνδυνης διεύρυνσης των ανισοτήτων εντός της Ευρωζώνης λόγω της πανδημίας. είχε, δε, αποφασισθεί αστραπιαία (για τα Ευρωπαϊκά μέτρα).
Μολονότι, δε, η αρμοδιότητα για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας (και Ανάπτυξης: αυτό το τελευταίο σταθερά «λησμονείται») ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την προσοχή κανενός δεν διαφεύγει ότι – σε θέμα τέτοιας βαρύτητας, υπό συνθήκες δε κρίσεως σαν εκείνες των επιπτώσεων της πανδημίας – οι αποφάσεις έχουν βαρύ πίσω τους το χέρι των πρωτευουσών. αυτό θύμισαν οι Οκτώ.
Πλην όμως... στην τοποθέτησή τους, Αυστρία (με ηγετικό ρόλο), Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Φινλανδία, Τσεχία, Σλοβακία, Λεττονία δεν είδαν τον νυν ΥΠΟΙΚ της Γερμανίας και πιθανό αυριανό Καγκελάριο της Γερμανίας Ολαφ Σόλτς να συνυπογράφει μαζί τους. Το οποίο παραπέμπει στο αυτονόητο: στην στάση της Γερμανίας. Ποιας Γερμανίας; Της μετεκλογικής.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Αλέκος Κρητικός στο (όλο και πιο καίρια ενημερωτικό/σχολιαστικό) KReport, ο μέχρι το 2018 επικεφαλής του SPD και πρώην αντικαγκελάριος και ΥΠΕΞ της Γερμανίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ – όχι πλέον στην πρώτη γραμμή των πραγμάτων στην χώρα του, αλλ' ακόμη με απήχηση στην κοινή γνώμη και με Ευρωπαϊκή παρουσία – τοποθετήθηκε τον τελευταίο καιρό και αρθρογραφώντας και σε συνέντευξή του (στο Project Syndicate) με τρόπο που δείχνει ότι στην Γερμανία υπάρχουν καταστάσεις που ωριμάζουν.
Αποτολμά ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ να αναφερθεί σε Transferunion, σε Ένωση Μεταβιβαστικών Πληρωμών, μια που αποτελούσε έννοια απαγορευμένη/Interdictum για την Γερμανική δημόσια συζήτηση επί δεκαετίες. Το αποτολμά δε αυτό κυριολεκτικώς παραμονή των εκλογών της 26ης Σεπτεμβρίου, η οποία γίνεται φανερό – όσο περνούν οι μέρες – ότι θα φέρει αξιόλογες ανακατατάξεις όχι απλώς στην σειρά των Γερμανικών κομμάτων, αλλά και στις νοοτροπίες. Και μάλιστα στο επιχείρημα του ο Ζ. Γκάμπριελ εντάσσει – και αυτό το τονίζει ιδιαίτερα ο Αλ. Κρητικός, ο οποίος κουβαλάει την εμπειρία δεκαετίας του ΄80 και του΄90, όταν η επιδίωξη της σύγκλισης και της διόρθωσης των ανισοτήτων οδηγούσε τα βήματα της ΕΕ, με ειλικρινή Γερμανική συμμετοχή – την ουσιαστική πολιτική βάση της συζήτησης. Η αποδοχή της Transferunion, τόσο ως χρηματοδότηση δημοσιονομικών παρεμβάσεων, όσο και ως κατεύθυνση επενδύσεων/ Investitionslenkung, είναι προς το συμφέρον της ίδιας της Γερμανίας. Που δεν – ΔΕΝ – είναι καθαρός πληρωτής στην ΕΕ, άμα σοβαρά λάβει κανείς υπόψη του τις εμπορικές ροές της χώρας αυτής (40% προς άλλες χώρες της ΕΕ, τετραπλάσιες από εκείνες προς ΗΠΑ ή Κίνα) και ό,τι σημαίνουν οι επενδύσεις, ΑΕΠ, «καλή» απασχόληση. Μήπως ο Ζ. Γκαμπριελ λέει όσα δεν μπορεί προεκλογικά να πει, ή να υπαινιχθεί ο Ολαφ Σόλτς; [Μικρή παρέκβαση: ακόμη κι αν η άλλοτε κυρίαρχη CDU/CSU δεν βουλιάξει όπως δείχνουν κάποιες δημοσκοπήσεις, πάλιν η πρωτοπορία της SPD και η ισχυρή παρουσία των Πρασίνων θα στερήσει την Προεδρία της Βουλής/Bundestag από τον ... φίλο Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε. Δεν ήταν τόσο ο εκεί πολιτικός του ρόλος, ρόλος ήδη ευγενούς ψυγείου, όσο η συμβολική συνέχεια των απόψεών του που θα πάει κι άλλο πίσω].
Κάτι τέτοια, μάλλον είχε κατά νουν ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ΔΕΘ, όταν – διακριτικά – στοιχημάτισε ότι η δημοσιονομική χαλάρωση στην Ευρωζώνη θα συνεχιστεί και το 2023, μαζί με νομισματική πολιτική accommodating για την επεκτατική πολιτική μιας Ελλάδας με δημόσιο χρέος στο +/- 210% του ΑΕΠ.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 15/9/2021. 

Θα κριθεί το μεθαύριο της Ευρώπης στο Μπριντό πρι Κράνιου;

Ασφαλώς όλα τα μάτια σήμερα είναι στραμμένα – και θα παραμείνουν, για μέρες – στην ΔΕΘ και στις (εν πολλοίς προαναγγελμένες/προεξοφλημένες) τοποθετήσεις Κυριάκου Μητσοτάκη, Πρωθυπουργού, σχετικά με την οικονομική πολιτική της επομένης περιόδου, κυρίως δε των μέτρων αντιστάθμισης του κύματος ανατιμήσεων που απειλεί να ανατρέψει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Αντίστοιχο σασπένς παρατηρείται και στο μέτωπο της πανδημίας του κορωνοϊού – που, μην αυταπατώμεθα, ούτως ή άλλως «οδηγεί» ακόμη της κυρίως οικονομική πολιτική και τις αποφάσεις στο μέσον (τυπικά) της κυβερνητικής θητείας: μιαν ανάσα πριν το άνοιγμα των σχολείων, με την «Δέλτα» να σαρώνει με τον δικό της τρόπο, οι καθησυχαστικές προσπάθειες των επιδημιολόγων και των πολιτικών κάνουν ό,τι αντέχουν – αλλά... αρκούν;
Ωστόσο, την ίδια στιγμή η φετεινή σαιζόν ανοίγει μ' έναν τρόπο που αξίζει την προσοχή – κάπως πιο μακριά από μας, αλλά μας αφορά άμεσα. Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννης Στουρνάρας μετέχουν στις άτυπες συνόδους του Eco Fin/Eurogroup και των Διοικητών του Ευρωσυστήματος στην Σλοβενία (έχει την Προεδρία της ΕΕ αυτό το 6μηνο). Εκεί, στο δυσπρόφερτο Μπριντό πρι Κράνιου – στο κάστρο του Brdo, λίγο έξω από την μικρή πόλη Κraniju, σε ειδυλλιακή ΜεσοΕυρωπαϊκή εξοχή (οι Σλοβένοι δεν δέχονται το Βαλκανικό τους ανήκειν, και μάλλον δίκιο έχουν) λίγο έξω από την Λιουμπλιάνα – θα τεθούν στο τραπέζι οι μεσοπρόθεσμοι σχεδιασμοί της ΕΕ/της Ευρωζώνης για το (συνεχώς μετακινούμενο...) «μετά». Το μετά την κρίση της πανδημίας, το μετά το ξεπάγωμα του Συμφώνου Σταθερότητας (και, θυμίζουμε, Ανάπτυξης), το μετά την σωστική παρέμβαση του Ταμείου Ανάκαμψης (και Ανθεκτικότητας), το μετά την βαθμιαία απόσυρση της στήριξης/ειδικής ποσοτικής χαλάρωσης ΡΕΡΡ της ΕΚΤ.
Περιττό, βέβαια, να εθελοτυφλούμε: τίποτε απ' όλα αυτά- μα τίποτε! – δεν θα αρχίσει να συζητιέται στα σοβαρά πριν γίνουν σε δυο βδομάδες από τώρα οι Γερμανικές εκλογές και πριν συμφωνηθεί ο μετεκλογικός κυβερνητικός συνασπισμός στο Βερολίνο και πριν διαβάσουμε προσεκτικά την Koalitionvertrag του. Ωστόσο, στις άτυπες συναντήσεις της Σλοβενίας δίνεται επισήμως η εκκίνηση για εκείνο που θα οδηγήσει την ΕΕ και την Ευρωζώνη σε νέες ισορροπίες. Ας μας επιτραπεί να καταγράψουμε τέσσερα μη-κεντρικά (υπό την συνήθη προσέγγιση των Ευρωπαϊκών πραγμάτων) σημάδια με υπόσχεση/ενδιαφέρον. Το πρώτο, Γερμανικό: η απερχόμενη με διόλου διακριτικό τρόπο Καγκελάριος Μέρκελ, σε μια από τις εξομολογήσεις της έκρινε επάναγκες να δηλώσει ότι η πιο δύσκολη στιγμή των τεσσάρων θητειών της ήταν όταν πίεσε υπερβολικά τους Έλληνες: ασφαλώς και ελάχιστα χρησιμεύει σ' εμάς, ex post, αυτή η αναγνώριση (όπως π.χ. και η αντίστοιχη της Κριστίν Λαγκάρντ ότι η κύρια λογική της «Ελληνικής διάσωσης» ήταν η εξουδετέρωση των κινδύνων στους ισολογισμούς των Ευρωπαϊκών τραπεζών), όμως ανάβει ένα φωτάκι που λέει στην αυριανή Ευρώπη πόσο εύκολα οι υπεραντιδράσεις και οι Σωϋμπλικές εμμονές αφήνουν πίσω ζημιά διαρκείας.
Το δεύτερο σημάδι έγκειται στο ότι όσοι Διοικητές Κεντρικών Τραπεζών βρίσκονται στο Brdo κατέφθασαν μεν με απαρχή μείωσης των αγορών κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ από τα 80 στα 70 δις ευρώ τον μήνα, αλλά και με την διαβεβαίωση Λαγκάρντ ότι δεν πρόκειται για συνολικό tapering/σβήσιμο της στήριξης. Οι αγορές, ψύχραιμες! Και η μεν Ελλάδα θα χρειαστεί να παραμείνει κάποιους μήνες ακόμη για να σιγουρευτεί ότι η ίδια θα συνεχίσει να καλύπτεται από την ΕΚΤ άμα θα έχει λήξει το έκτακτο πρόγραμμα ΡΕΡΡ για την πανδημία. ωστόσο συνολικά δίνεται το σήμα όσο γίνεται προσεκτικής προσγείωσης των οικονομιών.
Το τρίτο σημάδι που αξίζει να προσεχθεί, είναι η – επικοινωνιακά τονισμένη, μάλιστα – συμμετοχή στις εργασίας του Eurogroup της Andrea Ammon, επικεφαλής του ECDC ώστε οι οικονομικοί υπεύθυνοι της Ευρώπης να ακούσουν από πρώτο χέρι τι έχει να πει η επιστημονική κοινότητα για τις αληθινές προοπτικές της πανδημίας. Το γεγονός και μόνον ότι οι αποφάσεις για την οικονομική συνέχεια ρητώς γίνεται παραδεκτό ότι θα ενσωματώσουν τα της υγειονομικής συνέχειας, είναι εξαιρετικά θετικό.
Το τέταρτο – και πιο παραδοσιακά «Ευρωπαϊκό» – σημάδι, έγκειται στο ότι η ατζέντα του Brdo το ζήτημα του «αύριο» των οικονομιών έχει διατυπωθεί ευρύτατα: ενώ δε ευθέως βρίσκεται ήδη υπό συζήτηση το μέλλον (δηλαδή το ενδεχόμενο χαλάρωσης) του Συμφώνου Σταθερότητας, π.χ. με την εξαίρεση των πράσινων επενδύσεων, πέρα από τις υγειονομικές, από τον «κόφτη» των ελλειμμάτων, ενώ ήδη καταγράφηκε η απόφαση της ΕΚΤ να χαλαρώσει την οροφή του 2% ως απαράβατου στόχου πληθωρισμού στην νομισματική πολιτική, τώρα βλέπουμε στις συζητήσεις να εντάσσεται και το θέμα των ανισοτήτων μεταξύ περιοχών της ΕΕ, μάλιστα δε με λογική αποφυγής των εντονότερων αποκλίσεων μετά την ανάκαμψη.
Ποτέ δεν ξέρει κανείς την συνέχεια των Ευρωσυζητήσεων – δείτε για παράδειγμα πόσο γρήγορα εκφυλίζεται η με τυμπανοκρουσίες συζήτηση, με συμμετοχή δε και της κοινωνίας πολιτών! «Για το Μέλλον της Ευρώπης» - όμως στο Brdo pri Kraniju τα πρόδρομα σημάδια έχουν την σημασία τους.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 10/9/2021. 

Ένας επεισοδιακός – και πικρά διδακτικός – ανασχηματισμός

Εκείνο που ξεκίνησε ως ο (τρίτος, κάπως ουσιαστικός) ανασχηματισμός επαναδιεκδίκησης της πρωτοβουλίας από την Κυβέρνηση μετά τις πυρκαγιές και ενόψει του φθινοπωρινού κύματος της πανδημίας, κατέληξε: σε αυτοτραυματισμό του κύρους του Πρωθυπουργού. σε αποδόμηση της έννοιας της συναίνεσης (έστω και σε φάσεις μεγάλης κρίσης/απειλής) . σε μια νέα ανάδυση του συθλιπτικού λόγου («αποστάτης», «εξαγορά», «ηχηρή απαξίωση», «κατώτερος των περιστάσεων», «δείλιασε μπροστά στις απειλές») . και σε ό,τι αρνητικότερο θα μπορούσε να σχεδιάσει/φαντασθεί κανείς.
Ο λόγος για τον ανασχηματισμό της Κυβέρνησης Μητσοτάκη που χαρακτηρίσθηκε ήδη προτού συντελεσθεί «μικρομεσαίος» (από φίλια έδρανα προήλθε το σχόλιο...). Τελικά μεσαίος μας προέκυψε, σίγουρα όχι δομικός ή ανατρεπτικός, αλλά με πυρήνα/σύνθημα ένα: «Προχωράμε». Μέχρις ότου... προέκυψε μείζων ανατροπή με την μη-υπουργοποίηση του αναγγελθέντος Βαγγέλη Αποστολάκη σε αυτοτελές υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, αναγγελία η οποία διαψεύσθηκε προτού ολοκληρωθεί. Κατά τα άλλα, ολική επαναφορά Τάκη Θεοδωρικάκου στο υπουργείο ΠροΠο, υπουργοποίηση Θανάση Πλεύρη στο Υγείας (με τεχνογνωσία στο χαρτοφυλάκιο από την αναπληρώτρια Μίνα Γκάγκα – τώρα πλέον ευθέως γιατροί θα μιλούν πολιτικά). Καραμπόλα υπήρξε η διάσωση δια πλευρικής μετακίνησης στο Αμύνης του Νίκου Χαρδαλιά, δημοφιλέστερου παρά ποτέ μετά την περιπέτεια υγείας του, ενώ επιλογή ουσίας η απομάκρυνση Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, λιγότερο Χάρη Θεοχάρη ή Γιώργου Ζαββού. «Φυσικά» τις εντυπώσεις μονοπώλησε το επεισόδιο υπουργοποίησης/απο-υπουργοποίησης Βαγγέλη Αποστολάκη, που πήγε να φέρει στον ανασχηματισμό οσμή συναίνεσης αλλά κατέληξε στο ακριβώς αντίθετο.
Πάντως, μερικές κάπως ευρύτερες παρατηρήσεις.
Πρώτον: όταν δημιουργείται ένα νέο υπουργείο (όπως θα ήταν, ας πούμε, ένα Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής), ή όταν μετακινούνται ή συγχωνεύονται αρμοδιότητες (ας πούμε για να λειτουργήσει μια αναβαθμισμένη Πολιτική Προστασία με πρόσθετη την αρμοδιότητα της Πυροσβεστικής), μέχρι να «κατακαθίσουν» οι αρμοδιότητες και να λειτουργήσουν οι νέες διαδικασίες και να επαναπροσδιοριστούν οι συναρμοδιότητες, χρειάζονται μήνες. Αρκετοί μήνες. Αν, τώρα, όντως προκύψει τέτοιο αυτοτελές υπουργείο, αυτό ας το θυμηθεί κάποιος... Δεύτερον: όταν επιχειρείται ο κεντρικός συντονισμός – και τώρα, περισσότερο παρά ποτέ, αποτελεί αυτό βασική επιλογή με το καημένο το «Επιτελικό Κράτος» - με παράλληλες γραμμές/διαδικασίες αποφάσεων, τότε η εκκρεμότητα της αναδιοργάνωσης επιτείνεται, ΔΕΝ αμβλύνεται. Το δείγμα γραφής που ζήσαμε με τα τηλεφωνήματα προς/από Αποστολάκη, και ύστερα με εκείνα για συναίνεση προς ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ το δείχνουν αυτό ανάγλυφα!
Τα δυο παραπάνω ίσως εξηγούν γιατί ευτυχώς απεφεύχθη ο ευρύτερος/δομικός/σαρωτικός/αναδιαρθρωτικός ανασχηματισμός που πολλοί διέβλεπαν.
Τρίτον: η κινητοποίηση ισχυρών ή/και εμβληματικών προσωπικοτήτων, ιδίως άμα πάνε να εκφράσουν νέες ισορροπίες, προσθέτουν κι αυτές σε πολυπλοκότητα: εδώ, ίσως ο στρατιωτικός χαρακτήρας του Βαγγέλη Αποστολάκη θα είχε βοηθήσει να συγκρατηθούν τα πράγματα, πλην όμως ο συνολικός εκτροχιασμός της κίνησης τα διέλυσε όλα. Τέταρτον: οι μετονομασίες, όταν μάλιστα θέλουν να αποτυπώσουν πολιτικό/ιδεολογικό περιεχόμενο όπως όταν το Δημοσίας Τάξεως έγινε ΠροΠο/Προστασίας του Πολίτη, ή όταν οι μετενσαρκώσεις του Περιβάλλοντος πήγαν να εκφράσουν περιβαλλοντικές ευαισθησίες/δεσμεύσεις δεν κάνουν και τόσο καλό: πάλι καλά, λοιπόν, που τώρα τα πιο συμβολικά αποφεύχθησαν.
Πέρα από τα κάπως τεχνικά ζητήματα αυτού του (μεσαίου, επαναλαμβάνουμε) ανασχηματισμού, υπάρχουν και κάποια πιο πολιτικά ερωτηματικά. Λιγότερες όμως απαντήσεις:
Συνεχίζει ή όχι να κυριαρχεί πολιτικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης; Είναι τελικά τρικομματική Κυβέρνηση ισορροπιών – Καραμανλικός πυρήνας, σημαντική Σαμαρική πτέρυγα, Μητσοτακική διαχείριση – αυτό που βλέπουμε; Πόσο μπορεί (πόσο νοείται) να επηρεάζεται η «προνομία» του Πρωθυπουργού στο πρωθυπουργοκεντρικό μας σύστημα ως προς το να ορίζει την σύνθεση της Κυβέρνησης από μπλοκ συμφερόντων (όποιος αρνηθεί ότι το φαινόμενο αυτό υπήρξε ακόμη και επί γενάρχου ΝΔ Κ. Καραμανλή ή ιδρυτή ΠΑΣΟΚ Α. Παπανδρέου, εθελοτυφλεί!), ήδη όμως και από ρομφαιοφόρους της κοινωνίας πολιτών, ακόμη και μέσω διαδικτύου; Τι ρόλο διαδραματίζει η πρόδηλη προσπάθεια του Κυριάκου να μπολιάσει ένα κόμμα της Δεξιάς με καταβολάδες του Κέντρου, προσπερνώντας την μονόδρομη αντι-ΣΥΡΙΖΑ στράτευση;
Εδώ ασφαλώς ο καθένας δίνει τις δικές του απαντήσεις. Πάντως, η μη-διατήρηση στο κυβερνητικό σχήμα του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη (μετά την πανστρατιά που είχε επιχειρηθεί προκειμένου να αποκλεισθεί έξοδός του...) δείχνει ότι ο Πρωθυπουργός αντελήφθη τι πήγαινε να διακυβευθεί για τον ίδιο. Ασφαλώς αυτό δεν σημαίνει τίποτε για το πολιτικό μέλλον του ίδιου του Μιχ. Χρυσοχοΐδη – ο οποίος θα κληθεί ούτως ή άλλως να δοκιμάσει την περαιτέρω πολιτική τύχη του σε ψηφοδέλτιο – όμως ίσως σημαίνει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτιμά να καθορίζει ο ίδιος το τι συμβολίζει η κάθε προσερχόμενη πολιτική προσωπικότητα (άνοιγμα στο Κέντρο κλπ.) για το δικό του (του Πρωθυπουργού) το πολιτικό σχέδιο.
Αυτά ακριβώς θα ίσχυαν πολύ περισσότερο αν είχε προχωρήσει η «επιστράτευση» ενός ανθρώπου της διαδρομής του Βαγγέλη Αποστολάκη – Α/ΓΕΕΘΑ σε στιγμές σοβαρών κρίσεων, Υπουργός Άμυνας στην Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, διαδεχόμενος δε Πάνο Καμμένο, σε ακόμη πιο κρίσιμη φάση των ΕλληνοΤουρκικών – να προσέρχεται σε πύρινο (κατά κυριολεξία!) χαρτοφυλάκιο. Αφενός γιατί θα έδινε ένα επιχείρημα διεύρυνσης και ταυτόχρονης ανάληψης κινδύνου (γιατί το τελευταίο; θυμηθείτε την περιπέτεια Τάκη Χηνοφώτη στην Κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή), αφετέρου γιατί θα συμμάζευε ίσως την αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρητορεία των Ηρακλέων της νυν Κυβέρνησης.
Όπως κατέληξε όμως το πράγμα, περισσότερο λειτουργεί ως προειδοποίηση προς οποιονδήποτε θεωρεί ότι εκφράζει «κάτι» το συναινετικό, να κρατηθεί με κάθε τρόπο μακράν εξουσίας.

Επιστροφή από διακοπές, παρέα με την Covid-19

Ασφαλώς, η τραγωδία των φετεινών πυρκαγιών – στην Αττική, λίγα χιλιόμετρα από την Πλατεία Συντάγματος όπου εδρεύει η Βουλή των Ελλήνων, στην κυριολεκτικά απανθρακωμένη Βόρεια Εύβοια και στην Ηλεία – απορρόφησε το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης σ' ένα καλοκαίρι όπου «εδικαιούτο» λίγη χαλάρωση. Ωστόσο τώρα που η επιστροφή από τις διακοπές προσγειώνει στα πιο μόνιμα προβλήματα, το μέτωπο του κορωνοϊού επανέρχεται πρώτο-πρώτο στο επίκεντρο.
Όσο κουρασμένη κι αν είναι η κοινωνία, όσο διαψευσμένες κι αν είναι οι προσδοκίες (ιδίως εκείνη περί ανοσίας της αγέλης στο μέσο – ή, έστω, στο τέλος – του καλοκαιριού), ένα είναι βέβαιο: η Covid-19 είναι εδώ. Τα ποσοστά εμβολιασμού μόλις ξεπέρασαν το 52% (με δυο δόσεις: τα ταχυδακτυλουργικά του να αθροίζονται στις ανακοινώσεις οι πρώτες δόσεις με τις δυο, ώστε να «βγαίνει» θετικότερη εικόνα, έχασαν πρόδηλα την όποια χρησιμότητά τους). Η όχι-και-τόσο-νέα μετάλλαξη «Δέλτα» αποδεικνύεται πολύ πιο μεταδοτική – λειτουργεί ως νέος ιός, κατά Γ. Παυλάκη – ενώ «ενδιαφέρεται» ιδιαίτερα για τις νεότερες ηλικίες. Όμως η εικόνα των κρουσμάτων που αυξάνονται ραγδαία εντυπωσιάζει πλέον λιγότερο – ιδίως επειδή οι νέες εισαγωγές σε νοσοκομεία δεν συνοδεύονται (ακόμη) από αντίστοιχες διασωληνώσεις, δηλαδή η νόσηση είναι ελαφρότερη. Αυτή, η αίσθηση, με την σειρά της, μαζί και με την αναγκαία/αναπόδραστη χαλάρωση των όποιων προφυλάξεων κατά την διάρκεια των διακοπών (των αληθινών προφυλάξεων, όχι των νομοθετημένων «υγειονομικών πρωτοκόλλων»!) έσπασε δυσοίωνα τον ρυθμό των εμβολιασμών.
Η εικόνα αυτή θα συνοδεύσει , τώρα, την επιστροφή από τις διακοπές και – οι εποχές έχουν βλέπετε τον δικό τους ρυθμό, δεν νομοθετούνται... - την επάνοδο στην καθημερινότητα με την τρίτη περίοδο της Covid (το τέταρτο κύμα της πανδημίας) . Υποτίθεται – έχει κατ' επανάληψιν διακηρυχθεί επισήμως, κυρίως όμως αποτελεί «βαρύ» κοινωνικό ζητούμενο – ότι περιθώριο για lock-down δεν υπάρχει πλέον: η μάλλον κωμική εμπειρία των «ήπιων lock-down» π.χ. τύπου Μυκόνου ή Ζακύνθου, τα οποία ξηλώθηκαν άδοξα μεσοκαλόκαιρα λόγω των πιέσεων των τουριστικών παραγόντων και των τοπικών κοινωνιών, κάτι διδάσκει...
Οπότε η συνολική διαχείριση υπόσχεται θα είναι ανηφορική. Μπορεί η επίδειξη αποφασιστικότητας στον de facto υποχρεωτικό εμβολιασμό του νοσηλευτικού προσωπικού να έχει προχωρήσει – αν και να δούμε τα πρακτικά αποτελέσματα με το ΕΣΥ υπό πίεση! Πάντως, στο άλλο μείζον μέτωπο – εκείνο των εκπαιδευτικών – η Κυβέρνηση δείχνει να συνειδητοποιεί το «δεινόν προς κέντρον λακτίζειν». Σε μη-βιβλικά Ελληνικά, αυτό μεταφράζεται ως «δεν προσπαθούμε να επιβάλουμε κάτι, που μάλλον δεν μας παίρνει να επιχειρήσουμε!».
Εδώ όμως ανακύπτει ένα βαρύτερο πρόβλημα: με δεδομένη, πλέον, την μεταδοτικότητα της «Δέλτα» στις μικρότερες ηλικίες, προκύπτει ζήτημα υγείας των παιδιών, των μαθητών. Κι αν η συζήτηση είχε επικεντρωθεί έως τώρα στους κινδύνους τα παιδιά να μεταδίδουν σε γονείς και παπουδογιαγιάδες («ενδο-οικογενειακή μετάδοση») , δεν θα αργήσει η γνήσια ανησυχία για την υγεία των ίδιων των παιδιών εφόσον – όλοι το ελπίζουν! – ισχύσει για την εκπαιδευτική περίοδο που ανοίγει σε λίγες ημέρες η δια ζώσης διδασκαλία. Και στις μεν μεγαλύτερες ηλικίες, στις εφηβικές, υπάρχει ήδη η δυνατότητα εμβολιασμού (φυσικά με επιλογή/άδεια των γονέων: οι φωνές για υποχρεωτικό εμβολιασμό ανηλίκων μένουν ακόμη περιορισμένες σε κάποιους ζηλωτές της επιβολής). Στις μικρότερες ηλικίες όμως; Στις ΗΠΑ, όπου η Τραμπική επικράτηση σε πολλές Πολιτείες έχει καταστήσει το ζήτημα απόλυτα (και βιτριολικά, σε κάποιες περιπτώσεις) πολιτικό, έχει ήδη επιστρατευθεί για την άσκηση πειθούς το τραγικό σύνθημα «Children are not supposed to die». Η μεταφορά ενός τέτοιου άγχους στις κοινωνίες μας, με την φθορά εμπιστοσύνης που έχουν ήδη υποστεί, θα είναι δύσκολα διαχειρίσιμη: ο περιορισμός της συζήτησης στο αν οι δάσκαλοι και καθηγητές θα πρέπει να επωμίζονται το κόστος των τεστ, άνευ των οποίων δεν θα μπορούν να προσέρχονται στις τάξεις, αποτελεί παρωνυχίδα σε σχέση με την ουσία. Που είναι η μη-διακινδύνευση της υγείας των ίδιων των παιδιών.
Γιατί να μην κατηγορηθούμε πάντως ότι μένουμε μονομερώς στα ζητήματα των νεότερων γενεών – στις ηλικίες των 18+ θα έχουμε ως φαίνεται τον εμβολιασμό στα Πανεπιστήμια. εκεί, θα υπάρξει η ιδιαίτερου συμβολισμού εικόνα των εμβολιαστικών κέντρων στα προαύλια, δίπλα στις εγκαταστάσεις των ΟΠΠΙ/ της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας εφόσον η αυριανή Κυβέρνηση βρει τις αντοχές να προχωρήσει!... – ας μην κλείσουμε προτού αναφερθούμε στην τρίτη δόση εμβολιασμού/booster shot. Αυτή, με το 9μηνο-12μηνο από τους πρώτους εμβολιασμούς να πλησιάζει, με την Pfizer δημοσίως να εξηγεί την ανάγκη τρίτης δόσης, με την κάλυψη έναντι της μετάλλαξης «Δέλτα» να έχει μειωθεί, δεν θα αργήσει να γίνει κεντρικό ζήτημα. Και δεν ενδιαφέρει τόσο – το ελπίζει κανείς, τουλάχιστον! – η μοίρα όσων εμβολιάσθηκαν πρώτα-πρώτα ως «επίσημοι» και ως «απαραίτητοι για την λειτουργία του Κράτους», αν και η νόσηση του δισ-εμβολιασμένου Αδώνιδος σίγουρα λειτούργησε για την επίλεκτη αυτή ομάδα αφυπνιστικά. Όχι, το αληθινά σημαντικό είναι αν θα βρίσκονται καλυμμένοι όσοι, πιο ηλικιωμένοι ή/και ευάλωτοι, εμβολιάσθηκαν νωρίς το 2020.
Μην την παραβλέπετε, αυτήν την διάσταση. ούτε βέβαια το κατά πόσον θα είναι πειστικά τα «πράσινα πιστοποιητικά» της πρώτης εποχής, όσο ο καιρός θα περνάει. Και ενώ η διχοτομία εμβολιασμένων/ανεμβολίαστων θα οδηγεί την κοινωνική ζωή: ποιος και για πόσο θα θεωρείται «εμβολιασμένος»; Δεν αρκεί η εκάστοτε ΠΝΠ εδώ.
Αυτό λοιπόν είναι το γενικότερο φόντο, μπροστά στο οποίο αναμένεται η ανακοίνωση μέτρων για το φθινόπωρο. Μέτρων γενικής ισχύος. Φαίνεται ότι η Κυβέρνηση, έχοντας οριστικά χάσει το στοίχημα της ανοσίας της αγέλης, πάντως της πειθούς, θα χτίσει την πολιτικής της με βάση τις απαγορεύσεις προς ανεμβολίαστους. Και αυτή όμως η πρακτική, στο αποτέλεσμα θα κριθεί, όπως κρίθηκε και η καμπάνια του εμβολιασμού με στόχο την (χαμένη) ανοσία της αγέλης. Τουλάχιστον αν μπορούσε το ύφος να είναι λίγο πιο συγκρατημένο...

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 23/8/2021. 

Καζαμίας καλοκαιριάτικα; Θα αστειεύεστε! Και όμως

Το «τα μπάνια του λαού είναι ιερά» του Ανδρέα Παπανδρέου δεν έχει σβήσει, συνεπώς αποτελεί λάθος πολιτική ζαριά να τα διαταράσσει κανείς. Δεν έχει πάψει να ανήκει στα λιγοστά θέσφατα της Ελληνικής πολιτικής σκηνής – κι ας ήταν Αυγουστιάτικο το δημοψήφισμα του 2015, κι ας ήταν Ιουλιανές οι εκλογές του 2019. Αυτού του είδους η πρακτική φιλοσοφία αποθαρρύνει κι από κάθε ιδέα να επιχειρήσει κανείς καλοκαιριάτικα να δει προς το μέλλον, με την τιμημένη λογική του Καζαμία. άλλωστε αποθαρρυντικά λειτουργεί και η συσσώρευση γεγονότων στις εβδομάδες που πέρασαν, αφού και στο Κυπριακό/Ελληνοτουρκικά είχαμε αιχμές (κοτζάμ Συμβούλιο Ασφαλείας κακοκάρδισε τον Πρόεδρο Ερντογάν, που μόλις είχε αποκτήσει hotline με τον ημέτερο Κυριάκο Μητσοτάκη), και για το πολυ-αναμενόμενο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας εγκρίθηκε η χρηματοδότηση του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», και το τέταρτο κύμα του κορωνοϊού σε εκδοχή «Δέλτα» ξεκίνησε να περνάει από πάνω μας, οπότε τι να περιμένει κανείς πια...
Ας την κάνουμε, ωστόσο, την προσπάθειά μας. Πρωταγωνιστής στην προσπάθεια αυτή, το Ελληνικό αλφάβητο. Ή, αν προτιμάτε, ο επικοινωνιακά δυναμικός λοιμωξιολόγος Γκίκας Μαγιορκίνης – εκείνος που, στην πρώτη φάση της πανδημίας, είχε εξηγήσει με επιχειρήματα, και με διαγράμματα ακόμη πώς... είναι καλύτερο να έχουμε πολυπληθέστερες τάξεις στα σχολεία! Πού όμως, συναντώνται αλφάβητο και Μαγιορκίνης; Είναι απλό: από την μετάλλαξη «Δέλτα» όπου βρισκόμαστε (και ξανάπεσε κάποιος πανικός με την μεταδοτικότητα της, και συμμαζεύτηκαν οι αυτοδοξαστικές τάσεις για επιτυχία στην αντιμετώπιση της πανδημίας, ξέρετε τώρα!), με την «Λάμδα» ήδη να συζητιέται (στο Περού ξεκίνησε, αυτή, έναντι της Ινδίας με την «Δέλτα» και της Νοτιας Αφρικής με την «Βήτα») από τον ΠΟΥ ως «άξια προσοχής» στα μέσα Ιουνίου. Όμως και «Έψιλον» έχουμε στα σκαριά, αυτή από Καλιφόρνια... Πού μπαίνει στην μέση ο Γκ. Μαγιορκίνης; Εξηγούσε προσφάτως, ότι με την Covid-19 θα χρειαστεί να ζήσουμε μέχρι και το καλοκαίρι του 2022: με την εξαιρετική όσφρηση που έχει δείξει ότι διαθέτει για το τι χρειάζεται η (εκάστοτε) δημόσια καμπάνια περί Covid-19, προαναγγέλλει τώρα εκείνο που σιγά-σιγά εκφωνούν οι εξουσίες. «Θα χρειαστεί να μάθουμε να ζούμε με τον ιό». Οι διαδοχικές μεταλλάξεις θα εξαντλήσουν λοιπόν τα γράμματα του Ελληνικού αλφαβήτου εικοσιτέσσερα έχουμε!. Όχι και πολύ ένδοξο για όσους έχτισαν πολιτικό κεφάλαιο με την εικόνα προστατών του πλήθους από την πανδημία, αλλά... πιο κοντά στην αλήθεια του φετεινού θερινού Καζαμία: το υπόλοιπο 2021 θα το ζήσουμε με τα κύματα της Covid να περνούν από πάνω μας, κι έτσι θα μπούμε στο 2022.
Πάμε τώρα σ' ένα επόμενο βήμα Καζαμία, που μας αφορά ειδικότερα εμάς, στην μαγευτική Ελλάδα (άνοιξε βλέπετε και η Μύκονος, αφού η επιστημονική κοινότητα, που στήριξε τα έκτακτα μέτρα σιωπητηρίου, αναγνώρισε την προεξαγγελθείσα – Άδωνις! – βελτίωση της υγειονομικής κατάστασης και πρότεινε το τωρινό άνοιγμα που ώφειλε να προτείνει). Τους μήνες που μας έρχονται, βήμα-βήμα και νόμο-νόμο, θα συνεχίσουν να προχωρούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που η σημερινή Κυβέρνηση (καλύτερα πείτε την: «σημερινή κατάσταση») έχει διαβλέψει ότι το πάγωμα της πανδημίας την βοηθά προκειμένου να τις περάσει. Πλήθος οι αντιδράσεις, βουή και αντάρα – που λέμε και οι δημοσιογράφοι – αλλά στρώση πάνω σε στρώση θα περνούν οι μεταρρυθμίσεις. Και την σε κεφαλαιοποιητική βάση επικουρική ασφάλιση Τσακλόγου για τους κάτω των 35 ετών – συνταξιοδότηση κάπου στο 2060 – μόνον τυχόν αντιρρήσεις Βρυξελλών θα την σταματήσουν. και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών Κεραμέως , το μείζον αυτό ταμπού, δεν την βλέπουμε να ανακόπτεται όπως δεν ανακόπηκε το Εργασιακό/Χατζηδάκη. ακόμη και οι ΟΠΠΙ Χρυσοχοΐδη/Κεραμέως με τις γκριζογάλανες στολές (χωρίς κουμπούρια, αλλά με γκλόμπς, θα δούμε αν πτυσσόμενα ή απλώςπαραδοσιακά) θα κοσμήσουν, μαζί με μπάρες και κάρτες εισόδου, τα ΑΕΙ «μας». Εδώ, ο Καζαμίας καλεί σε προσοχή! Είπαμε ότι όλα αυτά τα μεταρρυθμιστικά «θα περάσουν». Στην Ελλάδα όμως ζούμε, οπότε η διατύπωση αυτή δεν σημαίνει και πολλά για την εφαρμογή: θυμόσαστε ίσως τι ωραία που «πέρασε» το νομοθέτημα Χρυσοχοΐδη την πλαισίωση των διαδηλώσεων – παρακολουθήσατε μήπως την εφαρμογή του επ' εσχάτων;
Ο Καζαμίας μας ενδιαφέρεται και για την τσέπη σας. Πού θα ισορροπήσει για φέτος – 2021 – η ανάπτυξη; Λίγο πάνω από το 3,5% που έχει ακόμη ως επίσημο στόχο ο καημένος ο Χρήστος Σταϊκούρας (αρμόδιος ΥΠΟΙΚ) , ή 4,5% και πάνω όπως ήδη το ανέβασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης (προϊστάμενός του), αλλά και αρκετοί «φορείς»; Γνωρίζοντας ότι – σ' αυτά, που καίνε! – είναι ζόρικο πράγμα οι προβλέψεις, ιδίως άμα αφορούν το μέλλον (πολύ πιο βολική η πρόβλεψη του παρελθόντος), το ΙΟΒΕ μιλάει μεν για 5-5,5% ανάπτυξη φέτος, όμως παρευθύς παραθέτει και «δυσμενές σενάριο» με 3,5-4%. Και τι θα γίνει με την συγκεκριμένη τσέπη σας; Αν ήδη ήταν ενισχυμένη, καλά πράγματα Αν είχε αδυνατίσει (και) λόγω κορωνοϊού, καλή σας τύχη! Σοβαρά τώρα: όσο πιο θετική η έκβαση του β' 6μήνου 2021, τόσο πιο συγκρατημένο το 2022. Αυτά όμως, σε επόμενο Καζαμία...
Διαισθανόμαστε σχετική αδημονία του αναγνώστη/χρήστη ετούτου εδώ του Καζαμία: «πολλές αναλύσεις, λίγες προβλέψεις». Οπότε ... επιταχύνουμε:
Θα έχουμε ήρεμο καλοκαίρι (και φθινόπωρο) στα Ελληνοτουρκικά; Ασφαλώς ναι, αφού ήδη από πέρσι συμφωνήσαμε με τον εαυτό μας – Αθήνα και Λευκωσία – ότι οι φραστικές καταδίκες του διεθνούς συστήματος μάς αρκούν ώστε να δεχόμαστε ως τετελεσμένα όσα επιλέγει να θέσει στο τραπέζι η Άγκυρα: τακτικές περαντζάδες στην (μη-κηρυγμένη) Ελληνική ΑΟΖ, γεωτρήσεις στην (κηρυγμένη, αλλά...) Κυπριακή ΑΟΖ, ήδη ανακοίνωση για άνοιγμα των Βαρωσίων (και βλέπουμε), νέα νομική κατασκευή για την αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου.
Θα συνεχιστούν οι διερευνητικές Ελλάδας-Τουρκίας; Θα μείνει ανοιχτή η απευθείας γραμμή Μητσοτάκη-Ερντογάν (δηλαδή Σουρανή-Καλίν); Και στα δυο «ΝΑΙ», λόγω της διεθνούς πίεσης, παρά την αυστηρή αρθρογραφία Σαμαρά. Θα επικυρωθούν στην Βουλή των Ελλήνων τα μνημόνια συνεργασίας βάσει της Συμφωνίας των Πρεσπών; Δυσκολάκι, αυτό, αφού έχει τοποθετηθεί εδώ αρνητικά και Σαμαράς και Κώστας Καραμανλής.
Θα έχουμε πρόωρες εκλογές, π.χ. το φθινόπωρο; Εδώ, απογοήτευση: η προνομία του Πρωθυπουργού, να οδηγεί σε εκλογές όποτε βολεύει/βολεύεται, έχει αντικατασταθεί πλέον από την προνομία του κορωνοϊού – αυτός αποφασίζει, ιδιαίτερα όσο η προοπτική παραμένει για δίδυμες εκλογές/ «κάψιμο» της απλής αναλογικής (όποιος προσέχει τις λεπτομέρειες: τα επίδοξα κόμματα που συνωθούνται – Δεξιά. της Ν.Δ., Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ ή και του ΜέΡΑ και του ΚΚΕ – και πάνε να δημιουργηθούν, αλλοιώνουν το σκηνικό. Ροκανίζουν άμεσα τους ισχυρούς, υπονομεύουν την συνέχεια συμμαχιών). Θα έχουμε αλλαγή ηγεσίας στο ΚΙΝΑΛ – όπως συνεχίζει να αυτοαποκαλείται, για σκοτεινούς λογούς, το ΠΑΣΟΚ; Δύσκολο αυτό, παρά τον ενθουσιασμό Λοβέρδου και την διεκδίκηση νέας γενιάς Ν. Ανδρουλάκη.
Πάμε, λοιπόν, για τα μπάνια του λαού...

Υ.Γ. «Τρίτη δόση εμβολίου;» Αυτό, ναι! Αναμείνατε φθινοπωρινό μήνυμα στο κινητό σας.

*Δημοσιεύτηκε στο andro.gr την 1/8/2021. 

Πορεία στην (θερινή) ομίχλη

Με οδηγό την πορεία της πανδημίας του κορωνοϊού φθάνουμε – στην Ελλάδα του 2021, η οποία όμως για μιαν ακόμη φόρα «ανακαλύπτει» ότι ανήκει σ' ένα ευρύτερο σύνολο, την Ευρώπη/ τον κόσμο – στο κέντρο του φετινού καλοκαιριού. Κι έτσι, ενώ μέχρι προ ημερών στην πρώτη γραμμή της ημερήσιας διάταξης βλέπαμε τους χάρτες του ECDC να μας δίνουν καλύτερους από πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, κι ενώ ανακαλύπταμε (έτσι μας έλεγαν «αρμοδίως») ότι οι τουριστικές κρατήσεις για τον Αύγουστο υπόσχονταν επιδόσεις καλύτερες από τις περσινές, πάντως η Μύκονος ήταν πάλι ανοιχτή γιατί «είχε βελτιωθεί η υγειονομική εικόνα» και ο Πρωθυπουργός δήλωνε «είστε εμβολιασμένοι, είστε ασφαλείς, είσαστε ανεμβολίαστοι, κινδυνεύετε. Tόσο απλά, τόσο καθαρά», ήδη έχουμε μια δυσάρεστη προσγείωση. Πολύ δυσάρεστη. Ο πιο πρόσφατος χάρτης του ECDC δίνει την Ελλάδα να περνάει από το πορτοκαλί στο κόκκινο, με Αιγαίο και Κρήτη στο βαθυκόκκινο. οι βασικές προελεύσεις τουριστών ξαναμελετούν καραντίνα για όσους έρχονται προς Ελλάδα («οι κρατήσεις δεν είναι εκείνες που φέρνουν εισόδημα, χρειάζονται αφίξεις») και ο παγίως αισιόδοξος Χάρης Θεοχάρης ανακαλύπτει ότι τον Αύγουστο θα κριθούν τα πάντα. η Μύκονος απειλείται να (ξανα)περάσει σε lock-down, με Ιο και Πάρο και... να απειλούνται παρομοίως. ο πλήρως εμβολιασμένος (και απολύτως εμβληματικός!) Άδωνις Γεωργιάδης βρέθηκε θετικός στον κορωνοϊό και τέθηκε ο ίδιος σε καραντίνα...
Αν, ναι, και η Κυβέρνηση που γενικώς κρατούσε ζηλότυπα για τον εαυτό της την ευθύνη (και, ήλπιζε, την ανταμοιβή!) της διαχείρισης της κρίσης του κορωνοϊού, τώρα στρέφεται προς την Εκκλησία, επιστρατεύει την βοήθεια των δημάρχων, ανακόπτει την αγριάδα της απειλής αναστολών χωρίς μισθό (πάντως για δασκάλους και καθηγητές, στους καθηγητές ΑΕΙ κάνει επιπροσθέτως και χαριστικές ρυθμίσεις...), στρέφεται προς οικογενειακούς γιατρούς και φαρμακοποιούς μήπως και αυξηθούν οι εμβολιασμοί. Την ίδια, δε στιγμή που η μετάλλαξη «Δέλτα» κυριαρχεί (και) σ' όλη την Ελλάδα, θεωρείται ότι η ελπίδα η νόσηση με αυτήν να είναι ελαφρότερη... αλλά σαν να αρχίζει η «Δέλτα» να επιλέγει τις μικρότερες ηλικίες, που τώρα μόλις αρχίζουν να εμβολιάζονται – αλλά ούτε ιδέα για υποχρεωτικότητες εμβολιασμών χωρίς ρητή συναίνεση των γονέων.
Τίποτε το περίεργο, τίποτε το αληθινά απροσδόκητο: «μαθαίνουμε να ζούμε με τον κορωνοϊό» μόνο που δεν είναι καθόλου απλό, αυτό, να το χωνέψει κανείς σε μια κοινωνία/μια εποχή όπου η διακινδύνευση είναι αδιανόητη γιατί... γι αυτό, για προστασία δεν το έχουμε το Κράτος;
Καλό καλοκαίρι, συνεπώς – και να δούμε πού θα μας βγάλει. Γιατί, π.χ. στις ΗΠΑ θα δίνουν 100 δολάρια σ' όποιον εμβολιάζεται (εμείς δίνουμε 150 – ευρώ, όχι δολάρια – για κάθε πρώτη δόση σε νέους). ή πάλι στην Γαλλία η υποχρεωτικότητα εμβολιασμού πάει μπρος-πίσω. Και μη κοιτάξτε καν προς την κατεύθυνση της συζήτησης για πληθωρισμό, για συνέχιση ή αποδρομή των μέτρων στήριξης για το πρόσθετο χρέος και το σβήσιμό του, για τις φούσκες νέας εποχής στα στοιχεία ενεργητικού. Αρκούν τα άμεσα και καθημερινά μας.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 30/7/2021. 

Οι αντιφάσεις γύρω από την υποχρεωτικότητα

Ίσως την πιο εντυπωσιακή αυτοαντίφαση που συναντά κανείς στην δημόσια συζήτηση περί εμβολιασμού – και περί υποχρεωτικότητάς του, γιατί και στην Ελλάδα εκεί φθάσαμε αφού βρεθήκαμε πλέον στο μέσον του καλοκαιριού με λιγότερο από 50% του συνολικού πληθυσμού πλήρως εμβολιασμένο (έτσι μετριέται η πορεία προς την ανοσία της κοινότητας, ή της αγέλης – ανοσία που με την μετάλλαξη «Δέλτα» δείχνει να απαιτεί άνω του 80% εμβολιαστική κάλυψη δυο δόσεων συν δυο εβδομάδων) – συναντά κανείς στην προχθεσινή τοποθέτηση του Αντιπρόεδρου της Κυβέρνησης και πρώην Προέδρου του ΣτΕ, Τάκη Πικραμμένου: «Βλέπω τον εμβολιασμό ως ανθρωπιστικό καθήκον», με την εξειδίκευση/διευκρίνηση ότι πρόκειται «για υποχρέωση αλληλεγγύης απέναντι στον συνάνθρωπό μας». Μια τέτοια αναφορά, που υποτάσσει την έννοια της αλληλεγγύης – έννοια που γεννιέται μέσα από την ελεύθερη επιλογή, έννοια που αποτελεί εσωτερική αξία – στην υποχρέωση/στο καθήκον, δείχνει πόσο κοντά στο αδιέξοδο βρισκόμαστε. Όμως και η δημόσια τοποθέτηση της ΟΕΝΓΕ, δηλαδή της δευτεροβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης των νοσοκομειακών γιατρών, με το «ναι στην καθολικότητα, όχι στην υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών», πάσχει από αντίστοιχη εσωτερική αδυναμία: πώς εξασφαλίζεται η καθολικότητα, άμα δεν έχει προχωρήσει έως τώρα παρόλες τις εκκλήσεις;

Την εσωτερική αντίφαση παρόμοιων δημόσιων τοποθετήσεων θα είχε θεραπεύσει το αν εκείνοι που τις εξέπεμψαν – και όλοι οι άλλοι συντελεστές του επίσημου δημόσιου λόγου – είχαν πάρει το ραβδί του προσκυνητή. Και είχαν βγει δημόσια, από νωρίς, συστηματικά, σε ενημερώσεις στα αμφιθέατρα και στα προαύλια νοσοκομείων, μιας και μιλούμε για νοσοκομειακούς σήμερα, στα σχολεία αύριο αν η συζήτηση περί υποχρεωτικών εμβολιασμών φθάσει στους εκπαιδευτικούς αύριο, ώστε να βάλουν το προσωπικό τους κύρος και τα επιχειρήματά τους και το παράδειγμά τους και την πειστικότητά τους στην πρώτη γραμμή. (Η καημένη η Επιτροπή Βιοηθικής, άλλωστε, που δέχθηκε την υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών ως ultimum remedium, είχε τονίσει πώς οφείλει να προηγηθεί η διεξοδική και στοχευμένη ανάλογα με τους πληθυσμούς πειθώ. ύστερα να ακολουθήσει αποτελεσματικό πλέγμα κινήτρων, πάλιν απευθυνόμενο στον κάθε στοχευόμενο πληθυσμού. και μόνον στο τέλος-τέλος να βγει το εργαλείο/όπλο της νομοθετημένης υποχρεωτικότητας. Από δίπλα και οι έρευνες ανά τον κόσμο – καθώς δεν είμαστε μόνοι, στην Ελλάδα, σ' αυτήν την παγίδα του κορωνοϊού και του τείχους ανοσίας της αγέλης που ΔΕΝ δημιουργείται παρά τις διαβεβαιώσεις και τις εκκλήσεις – που δείχνουν ότι η επιβολή υποχρεωτικών εμβολιασμών ροκανίζει την εμπιστοσύνη).

Κάτι τέτοιο δείχνει να συνειδητοποιεί, σιγά-σιγά, και ο Πρωθυπουργός όταν κατέβηκε από την Ολύμπια στάση και, απευθυνόμενος προς τους εκπαιδευτικούς – χαρακτηριστικό: στα πλαίσια συνεδρίου για την ψυχική υγεία μετά την πανδημία με έμφαση στην ανάγκη επαναφοράς της διδασκαλίας σε κανονικές συνθήκες – τους κάλεσε όλους να εμβολιασθούν. Και χρησιμοποίησε την διατύπωση: «Σας παρακαλώ: Εμβολιασθείτε!». Όπως, αντίστοιχα, πήραν προ ημερών το ραβδί του προσκυνητή και πήγαν στην Ιερά Σύνοδο Σωτήρης Τσιόδρας και Βασίλης Κικίλιας προκειμένου να απευθύνουν προσωπικά έκκληση να μιλήσει ο άμβωνας υπέρ του εμβολιασμού και πέτυχαν η επίσημη Εκκλησία (η μεγαλύτερη ΜΚΟ παγκοσμίως, αλλά και ο ισχυρότερος μηχανισμός πολιτικής πειθούς όταν το επιλέγει...) να ταχθεί επισήμως και να καλέσει τους πιστούς να μετάσχουν στον εμβολιασμό.

Ενώ και η τοπική αυτοδιοίκηση, οι δήμαρχοι κινητοποιήθηκαν – με αρκετή καθυστέρηση, καθώς το κεντρικό Κράτος ήθελε μέχρι προ ημερών να συγκεντρώσει επάνω στον εαυτό του την προσοχή και τα φώτα της δημοσιότητας γύρω από την μάχη κατά της πανδημίας – να μιλήσουν για την ανάγκη να προχωρήσουν οι εμβολιασμοί. Το έπραξαν, ιδίως οι δήμαρχοι νησιών, απευθυνόμενοι άμεσα στους δημότες τους. βεβαίως ο ένας, από προβεβλημένο τουριστικό νησί (όχι την Μύκονο!) προτίμησε να εγκαλέσει τους εργαζόμενους της εστίασης που ήρθαν από αλλού, ένας άλλος να αναφερθεί επιφυλακτικά στο τουριστικό ρεύμα. Ωστόσο, αν μη τι άλλο, ύψωσαν την φωνή τους, εκτέθηκαν στους δημότες τους.

Ενώ λοιπόν οι νομοθετήσεις και οι «άνωθεν» τοποθετήσεις περισσότερο δείχνουν προς την απόσειση της ευθύνης – «εμείς κάναμε τα πάντα, εσείς δεν πεισθήκατε» – παρά προς το αποτέλεσμα, ο χάρτης του ECDC για το βαθύ κόκκινο (στην Κρήτη) και για το κοκκίνισμα όλο και μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας διαφωνεί με τις καθησυχαστικές δηλώσεις του υπουργού Τουρισμού. Πρόσθετο πρόβλημα, κι αυτό των διαβεβαιώσεων, που μετά από λίγο σκοντάφτουν τραυματίζοντας την εμπιστοσύνη.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 23/7/2021. 

Ελλάδα 2021: Περί επενδυτικής ελκυστικότητας και προσδοκιών

Συνεχίζοντας και φέτος – για 4η χρονιά, με το 2020 να έχει υποχρεώσει σε διαδικτυακή λειτουργία – την προσπάθεια να ανοίγει την συζήτηση για την συνεχώς επανερχόμενη συζήτηση/προσδοκία/ελπίδα για αύξηση των ξένων ιδιωτικών επενδύσεων στην (αποξηραμένη από μια δεκαετία επενδυτικού κενού...) Ελληνική οικονομία, όμως όχι με πολιτική, δημοσιογραφική η ακαδημαϊκή προσέγγιση αλλά δίνοντας τον λόγο στα ανώτατα στελέχη των επιχειρήσεων, το Invest GR Forum του πεισματικού Ανδρέα Γιαννόπουλου είχε μια ενδιαφέρουσα αιχμή να παρουσιάσει. Πρόκειται για τα ευρήματα από την επεξεργασία της βάσης δεδομένων της Ernst&Young, ως βάση έρευνας για την δημιουργία του European Investment Monitor. Που διαμορφώνει μια «έρευνα ελκυστικότητας»/attractiveness survey, για μια σειρά από χώρες – όπως αυτή (η ελκυστικότητα) εκτιμάται από τα ίδια τα στελέχη των επιχειρήσεων.
Με βάση λοιπόν την έρευνα της E&Y, που στηρίχθηκε σε συμμετοχή 5.578 στελεχών, η ελκυστικότητα της Ευρώπης παραμένει – σύμφωνα με 53% των απαντήσεων – ισχυρή διεθνώς λόγω σταθερότητας ρυθμιστικού πλαισίου και πολιτικών συνθηκών, σύμφωνα με 44% λόγω αξιοπιστίας των υποδομών και άλλο τόσο λόγω ανθρώπινου δυναμικού (δυνατότητα πολλαπλών απαντήσεων). Και τούτο, παρά μια κάμψη 13% το 2020 στις άμεσες ξένες επενδύσεις/ΑΞΕ (έναντι του 2019), που ήταν η μεγαλύτερη υποχώρηση από το 2009 της κρίσης χρέους (με -11%). Όταν, λοιπόν, ερωτώνται στα πλαίσια του attractiveness survey τα στελέχη των επιχειρήσεων προς ποια χώρα θεωρούν ότι θα κατευθύνουν ξένες επενδύσεις, αναφέρουν την Ελλάδα – πλέον – στην 8η θέση . Πρώτη η Βρετανία, δεύτερη η Γαλλία, τρίτη η Γερμανία, τέταρτη η Ισπανία – όμως η 8η θέση για μιαν Ελλάδα, που από πάνω της έχει περάσει ο οδοστρωτήρας της κρίσης μιας δεκαετίας, δεν είναι κι άσχημα: προηγείται στις προθέσεις, π.χ. της Ιρλανδίας ή της Πολωνίας, ισοπαλεί με την Βουλγαρία και την Φινλανδία...
Πάμε τώρα, σιγά-σιγά, σε αποτελέσματα: το 2020, η Ελλάδα προσείλκυσε 0,70% του αριθμού ΑΞΕ (όταν η Πορτογαλία είχε 2,76%, η Σερβία 1,25%, η Ρουμανία το 0,95%), όμως το 2018 η χώρα μας βρισκόταν μόλις στο 0,34%. Η αύξηση, σε αριθμό πάντα των ΑΞΕ, ήταν 77% και μάλιστα την στιγμή που στην ΕΕ υπήρξε υποχώρηση κατά -13%. Πού πάνε, όμως, οι επενδύσεις στην Ελλάδα; Πρώτα-πρώτα σε επαγγελματικές υπηρεσίες (28%), τομέα όχι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα σε προστιθέμενη αξία, ύστερα σε λογισμικό/πληροφορική (23%), εν συνεχεία σε πετρέλαιο-φυσικό αέριο (10%). Στο 5% ισοψηφούν κλάδοι με αυξημένο ενδιαφέρον αγροτοδιατροφικός, τηλεπικοινωνίες και υγεία/φάρμακο.
Εκεί που οι προσδοκίες ανεβαίνουν αληθινά, είναι οι προθέσεις των επιχειρήσεων να επενδύσουν στην Ελλάδα την επόμενη χρονιά: 34% των ερωτώμενων απάντησαν θετικά, έναντι 28% πέρσι. Κοιτάζοντας πιο προς το μέλλον, στην ερχόμενη 3ετία αναμένεται βελτίωση από 75% των ερωτώμενων - έναντι 74% π.χ. για την Γαλλία ή 60% για την Ιταλία (62% για το σύνολο ΕΕ). Στο ερώτημα αν θα επεκτείνουν ήδη υπάρχουσες στην Ελλάδα δραστηριότητές τους, 34% απαντούν θετικά. Μεταξύ των ήδη εγκατεστημένων στην Ελλάδα, το 51% απαντά θετικά (αύξηση από το αντίστοιχο 47% του 2020), ενώ μεταξύ των μη-εγκατεστημένων 6% (μικρή αύξηση, αλλά πάντως αύξηση από το περυσινό 5%). Στους κλάδους; τώρα: σχετική απογοήτευση. Με τουρισμό κατά 42%, ψηφιακή οικονομία μόνον 14%, logistics 11%, ενέργεια-μεταφορές ανά 8%, real estate 3% . Κάπου εκεί κοντά και το είδος δραστηριοτήτων: προηγούνται τα γραφεία πωλήσεων/marketing με 33% (αρκετά «ρηχή» υπόθεση...) σε δεύτερη θέση με 18% η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (πάνω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο...), στο ίδιο ποσοστό η βιομηχανία (σε υποχώρηση όμως από το 2020).
Όσο για το τι είναι εκείνο που «τραβάει» ξένες επενδύσεις – σύμφωνα με τα στελέχη τους – στην Ελλάδα, πρώτη αναφέρεται η ποιότητα ζωής (70%), ύστερα οι υποδομές μεταφορών/logistics 76%, οι υποδομές τηλεπικοινωνιών και οι ψηφιακές υποδομές (73%) και σχετικά ψηλά το επίπεδο δεξιοτήτων των ανθρώπων (70%). Αναμενόμενο: πατώνουμε στην ευελιξία εργατικής νομοθεσίας (47%) και φορολογία επιχειρήσεων (42%).
Με αφορμή αυτήν την έρευνα, ειπώθηκαν διάφορα διθυραμβικά – από πλευράς Αδώνιδος Γεωργιάδη (που έκλεψε την παράσταση σχολιάζων) μέχρι και Κυριάκου Μητσοτάκη (που σχολίασε εξ αποστάσεως). «Συγκρατημένη αισιοδοξία» θα ήταν μια προ προσγειωμένη αποτίμηση της attractiveness survey της E&Y/του Invest GR.
Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση/ανάλυσή του, ο διευθύνων σύμβουλος της E&Y Πάνος Παπάζογλου κατέθεσε ένα δεκάλογο προτάσεων/υποδείξεων – που είχε το πλεονέκτημα ότι διατυπώθηκαν με εποικοδομητική/υποβοηθητική διάθεση, χωρίς την υπαγορευτικότητα που φορές-φορές χαρακτηρίζει τους συμβούλους επιχειρήσεων. Λοιπόν:
• Πρώτος τομέας όπου θα χρειαζόταν να δοθεί έμφαση, η ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού – ιδίως στην κατεύθυνση της πρόσκτησης τεχνολογικών δυνατοτήτων, της επανακατάρτισης. Στο φόντο, το συνεχώς επανερχόμενο θέμα του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά και των soft skills μιας και μιλάμε για δεξιότητες.
• Στην συνέχεια, η ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην λειτουργία των επιχειρήσεων ως «καθημερινή», γενικευμένη επιλογή. Εδώ, το κεντρικό ζητούμενο είναι να παρακολουθεί η Ελλάδα τον ζαλιστικό ρυθμό μεταβολής στις τεχνολογικές δυνατότητες – ως ρουτίνα, όχι ως εξαίρεση.
• Ακολουθεί η αποδοχή της πρόκλησης της βιωσιμότητας. Εδώ το θέμα δεν είναι μόνο/δεν είναι τόσο η ανταπόκριση στους «μεγάλους» στόχους όπως της απανθρακοποίησης ή του Ευρωπαϊκού σχεδίου «Fit for 55», όσο η καλλιέργεια και ενσωμάτωση της λογικής της κυκλικής οικονομίας.
• Αναμενόμενο: αντιμετώπιση του φορολογικού και ασφαλιστικού κόστους. Αυτή την σύσταση, ασφαλώς την κατέγραψαν με αίσθηση δικαίωσης οι σημερινοί διαχειριστές των επιλογών πολιτικής, με τις φορολογικές και κοινωνικοασφαλιστικές μειώσεις που συνεχίζονται και στην φάση κρίσης Covid.
• Συμπλήρωση/αντίστιξη του προηγουμένου, η αναφορά στην ανάγκη για συνεχιζόμενη τόνωση της οικονομίας. Μετάφραση: τα επιχειρηματικά στελέχη ενθουσιωδώς «συμπαρατάσσονται» στην λογική της μη-απόσυρσης, για μακρό δε χρονικό διάστημα, των μέτρων έκτακτης στήριξης λόγω Covid. (Εδώ οι Κεντρικές Τράπεζες βρίσκονται σε ευθυγράμμιση με μια τέτοια λογική!...).
• Επόμενο βήμα προτεραιοτήτων, η ανταπόκριση στο νέο μοντέλο εργασίας. Η αναφορά, εδώ, δεν είναι μόνο στην γνώριμή μας τηλεργασία, αλλά και στην συνολική μεταβολή της οργάνωσης και λειτουργίας της εργασίας: θάξιζε εμβάθυνση...
• Ακόμη περισσότερη εμβάθυνση θάξιζε η άλλη επισήμανση: εκείνη σχετικά με την «δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας». Εδώ, μπορεί κανείς να διακρίνει – παράλληλα – μια εκδοχή mea culpa του επιχειρηματικού κόσμου για την έως τώρα βραχυπρόθεσμη προσέγγιση/short-termism, αλλά και μια υπόδειξη για την υπέρβαση της «μεσογειακής προσέγγισης» της οικονομικής πολιτικής στην γραμμή του stop-and-go στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης.
• Όπως η προηγούμενη αναφορά, έτσι και εκείνη που άγγιξε την ανάγκη ετοιμότητας για την διαχείριση κρίσεων έχει να κάνει με τα άμεσα διδάγματα του σοκ την πανδημίας Covid. Πάνω από τις δυο αυτές λογικές – της μακροπρόθεσμης αξίας και της διαχείρισης κρίσεων – σωστά θα διακρίνει κανείς το αίτημα της resilience/ανθεκτικότητας. Που, για μιαν επιχείρηση, ταυτίζεται συχνά με την επιβίωση. για μια χώρα, με την μη (περαιτέρω) υποχώρηση.
• Στην προτελευταία θέση του δεκαλόγου E&Y συναντά κανείς κάτι απροσδόκητο: την επισήμανση της ανάγκης για προσοχή στην περιφερειακή διάσταση. Σε μια εποχή όπου, π.χ. το Ευρωπαϊκό RRF αλλά και το «δικό μας» Εθνικό Σχέδιο δεν δίνουν και τόση σημασία σ' αυτήν την διάσταση, της άμβλυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων, έχει αρκετά ενδιαφέρον να βλέπει κανείς μια έρευνα στον επιχειρηματικό κόσμο να εγείρει το ζήτημα.
• Τέλος, έγινε αναφορά στην έμφαση που αξίζει/χρειάζεται να δοθεί στην οικονομική διπλωματία, δηλαδή στην επίσημη εξωστρέφεια της εξωτερικής πολιτικής. Ευτυχής, μάλλον, παρακολουθούσε αυτήν την αιχμή ο αρμόδιος υφυπουργός Εξωτερικών Κώστας Φραγκογιάννης...
Αρχή μιας συγκροτημένης συζήτησης θα μπορούσε να είναι – ειδικά για μια Κυβέρνηση με κατατεθειμένη φιλο-επιχειρηματική προσέγγιση πολιτικής – ένας τέτοιος δεκάλογος. Αν, βέβαια, υπήρχε δημόσια συζήτηση στην εποχή μας.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr στις 15/7/2021. 

Όπου ανακαλύπτεται τι σημαίνει συμπεριληπτική ανάπτυξη (ή ό,τι άλλο)

Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος του ΣΕΒ, ο Δημήτρης Παπαλεξόπουλος – εκπρόσωπος ενός από τα τελευταία εναπομένοντα δείγματα της μεταποίησης/βαριάς βιομηχανίας στην αποβιομηχανισμένη Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, συνεχιστής του «Τιτάνα» των Κανελλόπουλων αλλά και γιος του Θόδωρου Παπαλεξόπουλου που η δική του θητεία στο πηδάλιο του ΣΕΒ είχε συνδεθεί με την (λησμονημένη, σιγά-σιγά) έννοια του κοινωνικού διαλόγου – έκρινε χρήσιμο, στην φετινή Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου, να επιμείνει στον στόχο μιας ανάπτυξης «συμπεριληπτικής, διατηρήσιμης και βιώσιμης» έχει την σημασία του. Όπως και το ότι η όλη διοργάνωση στηρίχθηκε στο μότο «επενδύουμε στο εμείς» - πέραν του περίπου πάγιου «χαράζουμε το μέλλον».
Ασφαλώς παρόμοιες διακηρύξεις δεν διεκδικούν πρωτοτυπία. Όμως η αναφορά στην συμπεριληπτικότητα, την inclusiveness που τόσο έχει «τρέξει» στον πολιτικό λόγο του Τζο Μπάιντεν/των Αμερικανών Δημοκρατικών, αλλά και της Προέδρου της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ (ήδη από την εποχή του ΔΝΤ< δε) και το ότι ως πρώτο στόχο απαρίθμησε το «να φέρουμε πιο κοντά τις επιχειρήσεις στην κοινωνία» (εδώ, ειλικρινά, διακρινόταν η σκιά Θόδωρου Παπαλεξόπουλου ...), ύστερα την καινοτομία, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζόμενων («όλων των εργαζόμενων», πάλι Θ. Παπαλεξόπουλος), παραπέρα την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, σε τελευταία δε θέση την «σύγχρονη βιομηχανική πολιτική», αυτό δείχνει ότι «κάτι» υπάρχει στον αέρα. Βλέπετε, όταν πριν λίγες μόνο μέρες – προκειμένου να στηρίξει την οξεία κριτική του για το Εργασιακό Χατζηδάκη – ο Αλέξης Τσίπρας είχε μιλήσει για μιαν «ανάπτυξη που πρέπει να είναι συμπεριληπτική» και όχι για λίγους επιχειρηματικούς ομίλους (το πλαίσιο ήταν η σχεδόν νοσταλγική αναφορά του στην μείωση του χρόνου εργασίας, με στόχο 35ωρο...), λιγότερα πολεμοφόδια δαπανήθηκαν για να «απαντηθεί» η πρόταση για μείωση του χρόνου εργασίας που αληθινά δύσκολα βγαίνει πέρα στην σημερινή (και αυριανή) συγκυρία, ενώ πολύ περισσότερα για να κυνηγηθεί – ως πολυσύλλαβος; ως λόγιος; ως εισαγόμενος; – ο όρος «συμπεριληπτική» ανάπτυξη.
Φαίνεται λοιπόν, ότι τον όρο θα χρειαστεί τελικά να τον μάθουμε! Το «nobody left behind», την απόρριψη της εγκατάστασης των ανισοτήτων. Όχι δε μόνο για λόγους πολιτικής ηθικής, αλλά και για την ίδια την αποτελεσματικότητα των οικονομιών: ας προσεχθεί αυτό.
Διόλου τυχαία, και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην δική του παρέμβαση (με φόρμα συζήτησης με Αλβέρτο Μπουρλά) στην ΓΣ του ΣΕΒ, πέραν της αναμενόμενης διακήρυξης ότι «η χώρα είναι πολύ καλά προετοιμασμένη για το νέο αναπτυξιακό άλμα» (ως είδος εγγυητή της υγειονομικής ησυχίας, υποθέτει κανείς, η παρουσία Μπουρλά/Pfizer), στάθηκε στην επισήμανση ότι οι συνθήκες είναι καλές για μιαν «ανάπτυξη που θα περιορίζει τις ανισότητες», μιαν ανάπτυξη «διαφορετική από των προηγούμενων δεκαετιών». Με την άλλη ατάκα, «τώρα που οι συνθήκες είναι καλές, επενδύστε στην Ελλάδα» να συνδέει με τις πάγιες εκκλήσεις της Ελληνικής πολιτικής τάξης – ακόμη από εποχής Γεράσιμου Αρσένη! – προς την εκφραζόμενη κατά τεκμήριο από τον ΣΕΒ επιχειρηματική να προχωρήσει επενδυτικά, στην Ελλάδα...
Ξαναπερνώντας από Τσίπρα, στον ΣΕΒ μίλησε σε κάπως υψηλούς τόνους και καταγγέλλοντας «το κυρίαρχο οικονομικό δόγμα» και ζητώντας «μια νέα οικονομική πολιτική», για να δώσει πρώτη προτεραιότητα στην μείωση των ανισοτήτων, ύστερα στην προστασία του περιβάλλοντος (το πράσινο δεν θα μπορούσε να λείψει), κλείνοντας με την προοπτική «μακράς, βιώσιμης και δίκαιης ανάπτυξης».
δεν θα αδικήσουμε τον αναγνώστη που θα μας παραπέμψει στην δεύτερη σκηνή της δεύτερης πράξης του Άμλετ, και δη στο «words,words,words». Όμως τόση (και τέτοια) σύγκλιση στην συμπεριληπτικότητα και στην προτεραιοποίηση – να κι άλλη πολυσύλλαβη λέξη! – της μείωσης των ανισοτήτων, με οικονομική δε λογική, δεν μπορεί να αγνοηθεί εύκολα.

*Δημοσιεύτηκε στην economia.gr την 1/7/2021. 

Υποκατηγορίες

  • Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας


    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο.


     

    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο. Όμως, έτσι, όπως επενδύθηκαν - με πολύ σώου, με πληθωρικές δηλώσεις, με πενιχρό πολιτικό περιεχόμενο πλην της διάθεσης κόντρας και τα κάποια στοιχεία αναδίπλωσης - οι ημέρες μετά το ξεκίνημα των Ευρωπαϊκών περιπλανήσεων Τσίπρα και (κυρίως!) Βαρουφάκη, αληθινά θυμίζουν το Se hace camino al andar/ Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας.
    Έτσι, με αναζήτηση ενός κάποιου περιεχομένου για την πληθωρική φόρμα, φθάσαμε στις Προγραμματικές Δηλώσεις, που κινδυνεύουν να είναι το πιο αστραπιαία μεταφραζόμενο κείμενο στην διεθνή σκηνή! Με το καημένο το "Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης" να επιχειρείται να αποκτήσει αποτύπωση που και τους "έξω" να μην συνταράξει περισσότερο, κι εμάς τους "μέσα" να κρατήσει σε ενθουσιασμό.
    Ενώ όμως φαίνεται ότι τελικά θα καταλήξουμε και με Φόρο Επιδεικτικής Κατανάλωσης (αντί του πεζού Φόρου Πολυτελείας: ο Ανδρέας Παπανδρέου θα δάκρυζε, βλέποντας υλοποίηση Thorstein Verblen) και με Ταμείο Εθνικού Πλούτου (αντί για ΤΑΙΠΕΔ: σοφή η ιδέα να συνδυαστεί η εκποίηση/αξιοποίηση με την υπόσχεση για διάσωση του Ασφαλιστικού), συν μια καμπάνια κατά των ολιγαρχών και της ("μεγάλης") φοροδιαφυγής, τα διαβολεμένα τα νούμερα δεν εμφανίζονται στο προσκήνιο. Στο EuroWorkingGroup η εξήγηση ήταν... οι Προγραμματικές που δεν είχαν αναγνωσθεί! Στο δίδυμο Eurogroup της 11ης/16ης Φεβρουαρίου, το ζήτημα κινδυνεύει να είναι σαφώς πιο δυσάρεστο (η Κορυφή της 12ης είναι ούτως ή άλλως "πολιτική"). Στην σταθερή πίεση των "εταίρων" για νούμερα, για ποσοτικοποίηση των πολιτικών όχι απλώς συγκεκριμένη αλλά και πειστική, η Ελληνική στάση είναι Βαρουφακική: "Give us time and give us space". Που στην πραγματικότητα έχει την ακόλουθη απόδοση: "Δώστε μας χρόνο να σκεφθούμε τι θέλουμε/Δώστε μας περιθώρια μέχρις ότου εσείς (οι "εταίροι") σκεφθείτε τι θα μπορούσατε να δώσετε/πού και πώς θα μπορούσατε να χαλαρώσετε ένα κακοσχεδιασμένο και εκ του αποτελέσματος αποτυχημένο Πρόγραμμα, στο οποίο εμείς ζούμε και πνιγόμαστε (και το βλέπετε) εδώ και 5 χρόνια".
    Στην πιεστική απαίτηση των "εταίρων" για νούμερα, για στοιχεία , η Ελληνική πλευρά αντιπαρατάσσει ενδιαφέρουσες διαβεβαιώσεις, όπως για δημοσιονομική ισορροπία, ή πάλι για (ήπιο) πρωτογενές πλεόνασμα. Το πρόβλημα πού είναι; Έρχεται η δική μας διαβεβαίωση, π.χ. του τύπου: "Η αύξηση του κατώτατου μισθού θα διαρρυθμιστεί χρονικά, αλλά δεν έχει και δημοσιονομική επίπτωση, άσε που θα σημάνει πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές, άρα... μείωση των απαιτήσεων του Ασφαλιστικού από τον Προϋπολογισμό". Η άλλη πλευρά σπεύδει να παρατηρήσει: "Ωραία, όμως έχετε υπολογίσει πόσο η αύξηση κατωτάτων θα σημάνει σε αύξηση π.χ. του επιδόματος ανεργίας; Και πόσο στα επιδόματα μητρότητας; Πόσο και πώς θα "περάσει" στον υπολογισμό των συντάξεων; Α, ναι, και με τις υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, πώς την βλέπετε την εισπραξιμότητα;"
    Αυτού του είδους την προσέγγιση, πάτε την τώρα και απλώστε την σ' όλο το φάσμα των Προγραμματικών όπως θα μεταφράζονται σε Πρόγραμμα - όχι πλέον "Θεσσαλονίκης", αλλά "ηπίως ψαλιδισμένο" ώστε να φαντάζει συμβατό με μια συζήτηση Eurogroup...
    Ή δείτε πάλι, την προσέγγιση να ζητηθεί η συμβολική αντικατάσταση της Τρόικας - η οποία και μισήθηκε, αλλά και απέτυχε ως "ελεγκτής" - με κάτι "άλλο". Σαν στοιχείο αυτού του "άλλου" κάποια στιγμή συζητήθηκε (όχι δε μόνον στην Αθήνα) και ο ΟΟΣΑ. Τον οποίο, βέβαια, γνώρισε πρόσφατα η ελληνική κοινή γνώμη ως εμπνευστή του διαβόητου toolkit/της εργαλειοθήκης: έκανε περισσότερο κακό η συζήτηση γύρω από το ζήτημα αυτό, έτσι όπως έγινε, παρά ο,τιδήποτε άλλο στο μέτωπο των μεταρρυθμίσεων.
    Ο ΟΟΣΑ, οργανισμός με εγγενώς διακρατική υφή, ενώ έχει και γνώση και λόγο - και δεν διστάζει να εκφραστεί με σαφήνεια και ένταση - δεν έχει συσχετισθεί με την γεύση επιβολής του ΔΝΤ και των Βρυξελλών. Εχει δε πρόσφατα "γνωρίσει" (με αφορμή το toolkit) την Ελληνική πραγματικότητα απο κοντά, έχει παίξει ρόλο υποβοήθησης των συνεννοήσεων ο Γενικός Διευθυντής του Ανχελ Γκουρία, που θάναι (στις 11 Φεβρουαρίου, κι αυτός!) στην Αθήνα.
    Όμως , με εμάς να αναζητούμε τον όποιο δρόμο περπατώντας, χρειάζεται παρόμοιες τομές να τις προωθήσει η "άλλη πλευρά". Καθώς και να παρατείνει (με δική της πρωτοβουλία;) τον χρόνο που τελειώνει.
    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

     

    Το κείμενο του Α.Δ.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΗ  δημοσιεύτηκε στη ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ 9.2.2015

    Καταμέτρηση Άρθρων:
    0