Δευτέρα, 14 Σεπτέμβριος 2026
Συγγραφείς Διάφοροι συγγραφείς «Αντιμετώπιση των Συναισθηματικών Αναγκών των Πολιτών στη Δημοκρατική Διακυβέρνηση» - Εκδήλωση ΕΚΠΑ (15 Ιουνίου 2026)
Υπεύθυνος οργάνωσης: Νίκος Δεμερτζής
Συμμετέχοντες
Γιώργος Καραμέρος, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία
Δημήτρης Καιρίδης, Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και πρώην Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
Στέφανος Παραστρατίδης, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής
Περικλής Βασιλόπουλος, Πρόεδρος της Ένωσης Πολιτών για την Παρέμβαση (ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ)
Λευτέρης Παπαγιαννάκης, Διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες
Η παρούσα θεματική περίληψη βασίζεται στις εργασίες της εκδήλωσης με θέμα «Αντιμετώπιση των Συναισθηματικών Αναγκών των Πολιτών στη Δημοκρατική Διακυβέρνηση» που διοργάνωσε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) στις 15 Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων διάδοσης και κοινωνικού αντίκτυπου του έργου PLEDGE. Η εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου, συγκέντρωσε αιρετούς εκπροσώπους από όλο το πολιτικό φάσμα μαζί με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών για να συζητήσουν πώς οι δημοκρατίες μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις συναισθηματικές ανάγκες των πολιτών.
Πέρα από τον Θυμό: Συναισθηματική Αναστοχαστικότητα και Δημοκρατική Διακυβέρνηση
Εναρκτήρια Ερώτηση: Ποια είναι τα συναισθήματα που βιώνουν οι πολίτες σήμερα;
Εισαγωγή
Σε όλη την Ευρώπη, η δημοκρατική πολιτική διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο όχι μόνο από την θεσμική απόδοση και τα αποτελέσματα της πολιτικής, αλλά και από τις συναισθηματικές εμπειρίες των πολιτών από την πολιτική. Τα συναισθήματα δυσαρέσκειας, δυσπιστίας, φόβου, απογοήτευσης, ανασφάλειας και αποξένωσης επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την πολιτική συμμετοχή, τη δημοκρατική νομιμότητα και την υποστήριξη των δημοκρατικών θεσμών. Ενώ τα συναισθήματα ήταν πάντα μέρος της πολιτικής ζωής, οι σύγχρονες δημοκρατίες αντιμετωπίζουν την πρόκληση να ανταποκριθούν στις συναισθηματικές ανάγκες των πολιτών χωρίς να τα καταπιέζουν ούτε να τα επιτρέπουν να γίνουν όργανα πόλωσης και δημοκρατικής διάβρωσης.
Αυτό το θεματικό σημείωμα βασίζεται στον διάλογο μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών με τίτλο «Αντιμετωπίζοντας τις Συναισθηματικές Ανάγκες των Πολιτών στη Δημοκρατική Διακυβέρνηση», που διοργανώθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) στο πλαίσιο του έργου PLEDGE του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Διερεύνησε πώς τα συναισθήματα διαμορφώνουν τη δημοκρατική διακυβέρνηση και πώς οι δημοκρατικοί θεσμοί μπορούν να ανταποκριθούν στις συναισθηματικές εμπειρίες των πολιτών με τρόπους που ενισχύουν την εμπιστοσύνη, τη συμμετοχή και την δημοκρατική ανθεκτικότητα.
Η συζήτηση ασχολήθηκε με ένα κεντρικό δημοκρατικό ερώτημα: Πώς μπορούν οι δημοκρατίες να αναγνωρίσουν τα συναισθήματα των πολιτών διατηρώντας παράλληλα τη διαβούλευση, τον πλουραλισμό και τη δημοκρατική νομιμότητα; Αντί να αντιμετωπίζουν τα συναισθήματα ως παράλογες διαταραχές της πολιτικής, οι συμμετέχοντες εξέτασαν πώς αναδύονται οι συναισθηματικές εμπειρίες μέσω των καθημερινών αλληλεπιδράσεων με θεσμούς, ψηφιακές τεχνολογίες και ευρύτερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς. Ο διάλογος διερεύνησε επίσης πώς αυτές οι συναισθηματικές δυναμικές μπορούν είτε να ενισχύσουν τη δημοκρατική εμπλοκή είτε να συμβάλουν στην πολιτική αποδέσμευση, την πολιτική παραπόνων και την αντιδημοκρατική κινητοποίηση.
Οι σκέψεις που παρουσιάζονται παρακάτω συνθέτουν τα κύρια θέματα που προέκυψαν από τη συζήτηση και τα συσχετίζουν με το ευρύτερο εννοιολογικό πλαίσιο που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου PLEDGE.
Ο Περικλής Βασιλόπουλος, Πρόεδρος της Ένωσης Πολιτών για την Παρέμβαση (ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ), υποστήριξε ότι η δημοκρατική ανανέωση απαιτεί κάτι περισσότερο από μια διαδικαστική καινοτομία. Παράλληλα με τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, οι δημοκρατίες πρέπει επίσης να καλλιεργούν θετικά πολιτικά συναισθήματα και δημοκρατικές αρετές όπως η ειλικρίνεια, ο αμοιβαίος σεβασμός και η παρρησία - το θάρρος να μιλάς ειλικρινά παρά τον προσωπικό ή πολιτικό κίνδυνο ή κόστος. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, πρότεινε, διαδραματίζουν ξεχωριστό ρόλο στη δημιουργία χώρων όπου οι πολίτες διαβουλεύονται, οργανώνονται συλλογικά και διατηρούν τις δημοκρατικές αξίες πέρα από τον εκλογικό ανταγωνισμό.
Συμπληρώνοντας αυτή την προοπτική, ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, Διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, τόνισε ότι οι δημοκρατικές καινοτομίες εξαρτώνται τελικά από υποστηρικτικά θεσμικά περιβάλλοντα. Ενώ η συμμετοχικότητα παρόλο που οι πρωτοβουλίες έχουν αποδείξει την αξία τους σε όλη την Ευρώπη, τα ιδιαίτερα συγκεντρωτικά διοικητικά συστήματα συνεχίζουν να περιορίζουν τις ευκαιρίες για ουσιαστικό τοπικό πειραματισμό και συμμετοχή των πολιτών. Η δημοκρατική καινοτομία απαιτεί επομένως όχι μόνο νέους συμμετοχικούς μηχανισμούς αλλά και βαθύτερη θεσμική αποκέντρωση.
Συμπεράσματα
Ο διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη ενίσχυσε μια κεντρική αντίληψη που αναδύθηκε από το έργο PLEDGE: η δημοκρατική ανθεκτικότητα εξαρτάται τόσο από τη συναισθηματική δυναμική όσο και από τον θεσμικό σχεδιασμό. Τα συναισθήματα των πολιτών δεν είναι περιφερειακά της δημοκρατικής ζωής. Διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται οι θεσμοί, τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται η πολιτική συμμετοχή και το κατά πόσον η ίδια η δημοκρατία γίνεται αντιληπτή ως ανταποκρινόμενη, νόμιμη και άξια υποστήριξης.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι τα συναισθήματα δεν πρέπει ούτε να αγνοούνται ούτε να εκμεταλλεύονται πολιτικά. Τα συναισθήματα δυσαρέσκειας, ανασφάλειας, δυσπιστίας και απογοήτευσης αντανακλούν συχνά γνήσιες εμπειρίες αποκλεισμού, παραγνώρισης και θεσμικής αποτυχίας. Η δημοκρατική διακυβέρνηση, επομένως, απαιτεί συναισθηματικά ανταποκρινόμενους θεσμούς, ικανούς να αναγνωρίζουν τις ανησυχίες των πολιτών, ενθαρρύνοντας παράλληλα τον διάλογο, την κριτική σκέψη και τη δημοκρατική συμμετοχή.
Η μετάβαση από τη συναισθηματική διακυβέρνηση προς τη συναισθηματική αναστοχαστικότητα αναδείχθηκε ως ένα από τα κύρια συμπεράσματα του εργαστηρίου. Οι δημοκρατίες δεν μπορούν να γίνουν συναισθηματικά ουδέτερες, ούτε πρέπει να επιδιώκουν να το κάνουν. Αντίθετα, θα πρέπει να καλλιεργήσουν πολιτικές κουλτούρες και θεσμικές πρακτικές που επιτρέπουν στους πολίτες να κατανοούν, να αναλογίζονται και να διοχετεύουν δημοκρατικά τις συναισθηματικές τους εμπειρίες.
Τελικά, η ενίσχυση της δημοκρατίας απαιτεί περισσότερα από θεσμική μεταρρύθμιση ή βελτιωμένη απόδοση πολιτικής. Απαιτεί επίσης τη δημιουργία των συναισθηματικών συνθηκών υπό τις οποίες οι πολίτες θα αισθάνονται ότι αναγνωρίζονται, σέβονται και είναι ικανοί να συμμετέχουν εποικοδομητικά στη δημοκρατική ζωή. Συνδυάζοντας την θεσμική ανταπόκριση με τη συναισθηματική αναστοχαστικότητα, οι δημοκρατίες γίνονται καλύτερα εξοπλισμένες για να μετατρέψουν τα παράπονα σε συμμετοχή, τη διαφωνία σε διαβούλευση και τη συναισθηματική εμπειρία σε δημοκρατική ανθεκτικότητα.
Τρεις Συστάσεις για Συναισθηματικά Στοχαστική Δημοκρατική Διακυβέρνηση
