e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος

Άρθρα - Κείμενα

Γιάννης Βούλγαρης: Η οργή της Έρικα Μαν, κόρης του Τόμας Μαν στην ταινία «Πατριδα» του Πάβελ Παβλικόφσκι. Οι παραλληλισμοί με το παρόν και την άνοδο της ακροδεξιάς

Δύο σκηνές με καθήλωσαν στην υποβλητική ταινία «Πατρίδα» του Πάβελ Παβλικόφσκι με θέμα την επιστροφή του μεγάλου αυτοεξόριστου Τόμας Μαν στην ηττημένη Γερμανία το 1949. Η πρώτη είναι το ξέσπασμα της κόρης του Έρικα κατά του πατέρας της. Τον κατηγορεί ότι «υπερίπταται» ως πνευματικός νάρκισσος μιας σκληρής πραγματικότητας, μιλώντας με τα ωραία λόγια ενός ξεπερασμένου ουμανιστικού πολιτισμού. Του θυμίζει ότι κάτω από τις υψιπετείς ομιλίες για τον Γκαίτε που ο Τόμας Μαν κάνει τόσο στη δυτική όσο και στην ανατολική Γερμανία, υπάρχει η σκληρή αλήθεια μιας κατεστραμμένης και τεμαχισμένης χώρας, ενώ αναδύεται ο νέος ψυχροπολεμικός κόσμος της εξω-ευρωπαϊκής ισχύος (ΗΠΑ – ΕΣΣΔ) και της πυρηνικής εποχής... Η σκηνή υποβάλλει παραλληλισμούς με το παρόν. Η επιτυχία του AfD στα δύο κρατίδια της Γερμανίας εντάσσεται στη γενική άνοδο της ακροδεξιάς που σημειώνεται στον 21ο αιώνα. Επιπλέον όμως, οι αναφορές στο ναζιστικό παρελθόν δίνει μια πρόσθετη απειλητική όψη στο φαινόμενο. Ζούμε μια γενική «στροφή στα δεξιά» ή κάτι βαθύτερο και πολυπλοκότερο από τις αλλαγές του πολιτικού κλίματος που κατά καιρούς συμβαίνουν; Φαίνεται να συμβαίνει το δεύτερο. Τροποποιώντας μια παλιά διάσημη φράση του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, είναι σαν να εξαντλείται η προωθητική δύναμη του μεταπολεμικού δυτικού δημοκρατικού φαντασιακού. Του μείγματος δηλαδή θεσμών, αξιών και πρακτικών με τις οποίες οι δυτικές κοινωνίες αντιλήφθηκαν και νοηματοδότησαν την ιστορική εξέλιξη μετά τις οδύνες δύο παγκόσμιων πολέμων... Κατά τούτο θυμίζει την οργή της Έρικα Μαν. Δείτε εδώ το άρθρο (metarithmisi.gr, 27/9).

Θεόδωρος Καρούνος: Η δημοκρατία δεν είναι να μας ακούνε. Είναι να μπορούμε να επηρεάζουμε τις αποφάσεις

Η κρίση εμπιστοσύνης στη δημοκρατία δεν είναι πρωτίστως πρόβλημα επικοινωνίας. Δεν θα λυθεί με περισσότερες καμπάνιες, δημοσκοπήσεις ή ψηφιακές πλατφόρμες «διαβούλευσης». Είναι βαθύτερο πρόβλημα πολιτικής ισχύος... Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ είναι αποκαλυπτικά. Το 69% όσων αισθάνονται ότι έχουν λόγο σε όσα κάνει η κυβέρνηση δηλώνει εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση. Μεταξύ όσων θεωρούν ότι δεν έχουν λόγο, το ποσοστό πέφτει στο 22%. Η εμπιστοσύνη, επομένως, δεν επιστρέφει επειδή η εξουσία εξηγεί καλύτερα τις αποφάσεις της. Επιστρέφει όταν ο πολίτης βλέπει ότι μπορεί να τις επηρεάσει. Αυτό είναι το επόμενο βήμα της δημοκρατίας: από τη δημοκρατία της γνώμης στη δημοκρατία της επίδρασης... Δεν λείπει η γνώμη του πολίτη. Λείπει η υποχρέωση της εξουσίας να απαντήσει. Γι’ αυτό ο συμμετοχικός προϋπολογισμός έχει ιδιαίτερη σημασία. Όχι για να αντικαταστήσουν οι πολίτες τις τεχνικές υπηρεσίες ή τους αιρετούς, αλλά για να μπορούν να επηρεάζουν ένα συγκεκριμένο τμήμα των δημόσιων επενδύσεων... Η δημοκρατία δεν μπορεί να περιορίζεται στο δικαίωμα να επιλέγουμε ποιος θα αποφασίζει για εμάς. Πρέπει να σημαίνει και κάτι περισσότερο: ότι μπορούμε συλλογικά να επηρεάζουμε αποφάσεις, να αλλάζουμε προτεραιότητες και να ελέγχουμε πού πηγαίνει το δημόσιο χρήμα. Μόνο τότε η συμμετοχή γίνεται δύναμη. Και μόνο τότε μπορεί να αρχίσει να επιστρέφει η εμπιστοσύνη. Δείτε εδώ το άρθρο (metarithmisi.gr, 26/9). 

Διονύσης Γκιάτας: Η νέα φάση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη

Η πρόσφατη θεαματική επίδοση του γερμανικού νεοναζιστικού κόμματος AfD σε μία σειρά εκλογικών αναμετρήσεων σε τοπικό επίπεδο [43,8% (+23%) στο κρατίδιο Saxony-Anhalt, 38,2% (+21,5%) στο κρατίδιο Mecklenburg-Vorpommern και 16,3% (+7,2%) στο Βερολίνο] φαίνεται ότι τοποθετεί το ζήτημα της ανόδου της ακροδεξιάς σε μία νέα φάση συζήτησης και διερεύνησης... Η στροφή των ψηφοφόρων προς ακροδεξιά κόμματα δεν σχετίζεται τόσο με την επιθυμία για αλλαγή μεταναστευτικής πολιτικής, όπως συνήθως επισημαίνεται στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, αλλά αφορά πολύ περισσότερο την αποτυχία των υφιστάμενων φιλελεύθερων, κεντροδεξιών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και να περιορίσουν φαινόμενα οικονομικής διαφθοράς που παρουσιάζονται συχνά στο πολιτικό σύστημα. Για παράδειγμα, το 65% όσων δηλώνουν ότι δεν βρίσκονται σε καλή οικονομική κατάσταση, ψήφισε στις τοπικές εκλογές του κρατιδίου Saxony-Anhalt το AfD... Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ουσιαστικό αναστοχασμό για το ποια είναι τα αίτια της στροφής των πολιτών προς την συντηρητική και άκρα δεξιά, ποια είναι τα αίτια της αποχής από τις εκλογές και με ποιους τρόπους θα είναι εφικτή η προσέλκυση ψηφοφόρων. Δείτε εδώ το άρθρο ("Εποχή", 25/9).

Μυρτώ Ξανθοπούλου: Απολογισμός εργασιών της Ομάδας Ευρωπαίων Πολιτών για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα (Democratic Resilience European Citizens' Panel, Βρυξέλλες 18-20/9)

Επέστρεψα από τις Βρυξέλλες, όπου ήμουν για τη διοργάνωση του νέου πάνελ πολιτών της Κομισιόν με θέμα την δημοκρατική ανθεκτικότητα, με ανάμεικτα συναισθήματα. Όπως πάντα, είναι μαγικό να βλέπεις την Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σου: 150 πολίτες διαφορετικών χωρών, ηλικιών, καταβολών, επαγγελμάτων και ιδεολογιών να συζητούν τρεις μέρες γεμάτες και να σχηματίζουν ετερόκλητους, ισχυρούς δεσμούς. Μιλάμε για την ουσία της ενσωμάτωσης και της σύνδεσης ανθρώπων. Λόγω θέματος, μάλλον και εξελίξεων, είδα και ένιωσα τον κόσμο σε πραγματική κατάθλιψη. Εξέλαβα όχι μόνο απογοήτευση και ανησυχία, αλλά πραγματική αγωνία για το παρόν και  απαισιοδοξία για το μέλλον - κι όχι μόνο εγώ, όλοι στην οργανωτική ομάδα. Δεν μπορώ να το εξηγήσω καλά, αλλά το  κλίμα ήταν χαρούμενο λόγω του πάνελ και βαρύ ταυτοχρόνως.  Στις συζητήσεις αναδείχθηκαν εξαρχής ζητήματα δομικά: στα προβλήματα της δημοκρατίας δεν συζητήθηκε τόσο η πόλωση και ο εξτρεμισμός όσο η παραπληροφόρηση, η μοναξιά, η ψυχική υγεία, η αγωνία για επιβίωση. Στην ανάγκη για εκπαίδευση δεν αναλύθηκαν μαθήματα δημοκρατίας ή citizenship engagement αλλά τα πρόσφατα αποτελέσματα Pisa, το ίδιο το εκπαιδευτικό μας σύστημα που φαίνεται να καταρρέει… Και βασικά, αυτό ήθελα να σας πω, και το ότι είμαι πλέον αρκετά σίγουρη πως όλοι, σε όλο το ιδεολογικό φάσμα, από όλες τις χώρες και μεριές, αναζητούμε το ίδιο πράγμα: κατανόηση, σημασία, συμπερίληψη, το αίσθημα ότι η ζωή μας αξίζει και σύνδεση με τους άλλους ανθρώπους. Δείτε εδώ περισσότερα.

Rutger Bregman: Έξι οικονομολόγοι, βραβευμένοι με Νόμπελ (Duflo, Krugman, Diamond, Banerjee, Acemoglu, Stiglitz) τάχθηκαν υπέρ της επιβολής φόρου στους δισεκατομμυριούχους της Καλιφόρνια

Καταρχάς, ας δούμε τους αριθμούς: πριν από δέκα χρόνια, η περιουσία του πλουσιότερου 0,001% των κατοίκων της Καλιφόρνια ανερχόταν στα 700 δισεκατομμύρια δολάρια. Σήμερα, η ίδια ομάδα (περίπου 250 άτομα) κατέχει περιουσία ύψους 2,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Από το 2019 έως το 2025, ο πλούτος τους αυξήθηκε κατά 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ο φόρος εισοδήματος που κατέβαλαν στην Καλιφόρνια κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αντιστοιχούσε μόλις στο 1,6% αυτής της αύξησης. Ένας νοσηλευτής ή ένας υδραυλικός πληρώνει υψηλότερο συντελεστή πολιτειακού φόρου. Ναι, πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους δημιούργησαν σπουδαίες εταιρείες και κέρδισαν πολλά χρήματα στην πορεία. Μπράβο τους! Το πρόβλημα είναι ότι ο πλούτος σε τέτοια κλίμακα παύει να είναι απλώς χρήμα. Μετατρέπεται σε τεράστια δύναμη. Το 2000, οι δισεκατομμυριούχοι ευθύνονταν για περίπου το 1% του συνόλου των δωρεών σε ομοσπονδιακές εκλογές. Το 2024, το ποσοστό αυτό έφτασε το 19%... Τι προβλέπει, λοιπόν, στην πραγματικότητα η Πρόταση 40 (Prop 40); Πρόκειται για έναν εφάπαξ φόρο 5% επί της περιουσίας των δισεκατομμυριούχων της Καλιφόρνιας. Το μέτρο αυτό θα απέφερε περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό επαρκές για την αντιστάθμιση των ομοσπονδιακών περικοπών στο πρόγραμμα Medicaid. Δείτε εδώ περισσότερα.

Επικαιρότητα

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Όταν ο μεγάλος ωκεανός των κρατικών ομολόγων φέρνει ανησυχία

Δύσκολα θα κατηγορήσει κανείς τον ΟΟΣΑ για πρόκληση ανησυχίας ή/και για επιπόλαια διαταρακτικές προβλέψεις. (Διόλου τυχαία, οσάκις αναφέρονται στον ΟΟΣΑ τα Αγγλοσαξωνικά μέσα τον χαρακτηρίζουν «λέσχη πλούσιων κυρίως χωρών). Πλην όμως η πρόσφατη επισήμανσή του – στο πλαίσιο της ενδιάμεσης έκθεσής του, τιτλοφορημένης “Weathering Successive Shocks”, με την οποία καλωσόρισε το φθινόπωρο του 2026 – ότι ο παγκόσμιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα διαμορφωθεί στο 2,9% για φέτος και στο 3% για το 2027, έρχεται να «χτυπήσει» σε μίαν άλλη διαπίστωση: ότι το ετήσιο κόστος των τόκων για το διακρατούμενο χρέος πλησιάζει το 3% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Σημειωτέον ότι η τωρινή πρόβλεψη για το 2026 είναι σε ελαφρά άνοδο από εκείνην που είχε διατυπωθεί νωρίτερα (2,8%), ενώ για το 2027 σε ελαφρά υποχώρηση (από το 3,1%)... Μόνο που εκεί όπου είχαμε να κάνουμε με την ευρωπαϊκή κρίση δημόσιου χρέους (Ευρωπαϊκή = Ελληνική, άντε και Πορτογαλική, με διαφορετική την Ιρλανδική ή Κυπριακή διάσταση), ή πάλι με το αμερικανικό κύμα αμφισβήτησης των subprimes (δηλαδή των μη - επαρκώς - ρυθμισμένων στεγαστικών δανείων), τώρα έχουμε μπροστά μας τον μεγάλο ωκεανό των κρατικών ομολόγων. Θα αρκέσει η «μεγάλη λευκή ελπίδα» για αύξηση της παραγωγικότητας με την διάχυση της ΑΙ (η οποία χρηματοδοτείται, ακριβώς, με πελώρια μεγέθη νέου χρέους) ώστε να εκτονωθεί αυτή η πίεση; Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 25/9).

Νίκος Χριστοδουλάκης: Η χρυσόσκονη δεν φέρνει ανάπτυξη

Αυτή την περίοδο η κυβέρνηση διαφημίζει μία αμφιλεγόμενη μετακόμιση μερικών χρηματοπιστωτικών εταιρειών από το εξωτερικό στην Ελλάδα, με το λεγόμενο καθεστώς non-dom που αφορά μη-κατοίκους της χώρας, (non-domicile). Με μόνη τους δέσμευση να καταβάλουν ετησίως ένα ποσό 100.000 ευρώ και εντός πενταετίας να αγοράσουν ένα ακίνητο αξίας 500.000 ευρώ, θα απαλλάσσονται από κάθε άλλη φορολογία πλούτου και κερδών, καθώς και από κάθε υποχρέωση να δηλώνουν πού και πώς παράγονται τα εισοδήματα τους ανά τον κόσμο. Πρόκειται για ένα χωρίς προσχήματα σχέδιο φορολογικής απόκρυψης που προσφέρει γη και ύδωρ στους επίδοξους φοροφυγάδες και μάλιστα με ευτελές αντίτιμο. Στην ΕΕ παρόμοιο καθεστώς απαντάται σε Ιρλανδία και Ιταλία αν και με αυστηρότερους όρους, όπως επίσης και σε Κύπρο και Μάλτα που μονίμως πρωτοστατούν σε πρωτοβουλίες διευκόλυνσης των μεγάλων φοροφυγάδων και σε αμφίβολες εταιρικές πρακτικές... Μάλιστα ισχυρίζεται ανενδοίαστα ότι η έλευση όσων θέλουν να αποφύγουν την φορολογία στην χώρα τους αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης για την καλή πορεία της δικής μας. Στην πραγματικότητα,  το καθεστώς non-dom θα αποτελέσει άλλο ένα βήμα στον εκφυλισμό της οικονομίας σε ένα περιφερειακό και αδιαφανές δίκτυο λογιστικών συναλλαγών χωρίς καμία συνεισφορά στην παραγωγή και κανένα ουσιαστικό όφελος σε ουσιαστικές επενδύσεις, οι οποίες και μόνο μπορούν να δημιουργήσουν ειδικευμένη απασχόληση, ανταγωνιστικότητα και προστιθέμενη αξία. Δείτε εδώ το άρθρο (kreport.gr, 26/9).

Κώστας Καλλίτσης: Η φανερή ατζέντα

Στην πολιτική υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν «κρυφές ατζέντες». Όπως, παράδειγμα, είναι αυτή για την αναμόρφωση των επιδομάτων και την κατάργηση του επιδόματος ανεργίας πέραν των δύο μηνών, που - είτε από λάθος είτε για να διακριθεί από τους συνυποψηφίους του στα βόρεια προάστια - αποκάλυψε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Αυτό που παρουσίασε ως επιδότηση της εργασίας δεν ήταν παρά η επιδότηση επιχειρήσεων με λεφτά των μισθωτών: Το κράτος να πάρει τα λεφτά που καταβάλουν οι μισθωτοί με τις κρατήσεις που γίνονται στον μισθό τους για την ασφάλισή τους έναντι και του κινδύνου ανεργίας, και να τα προσφέρει σε επιχειρήσεις, για να αγοράζουν μισθωτή εργασία φτηνότερα, επιδοτώντας το μη μισθολογικό κόστος της... Κάπου εδώ έρχονται τα επιδόματα. Μπορούν να απαλύνουν τα συμπτώματα, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αιτίες. Ανακουφίζουν για λίγο, δεν ακυρώνουν την αφαίμαξη. Διασκεδάζουν τις εντυπώσεις, δεν θίγουν τις διαρθρωτικές αιτίες του φαινομένου. Γι’ αυτό, όταν τα πράγματα στην κοινωνία φτάνουν στο μη παρέκει, γίνεται προσφυγή σε αυτά. Είναι λεφτά που προέρχονται από την υπερφορολόγηση των γνωστών υποζυγίων, κι ένα μέρος τους επιστρέφει σε κάποιες κοινωνικές ομάδες ως προσωρινό επίδομα. Δεν αντιμετωπίζουν τον πληθωρισμό, επιτρέπουν σε ένα βαθμό να πληρώνονται οι πληθωρισμένες τιμές, ενώ αυτές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, χωρίς να παρενοχλούν τη διαδικασία αναδιανομής από την εργασία στα κέρδη. Αυτό είναι το βασικό. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", kreport.gr, 20/9).

Άκης Σκέρτσος: Γιατί διαφέρει η πολιτική κατάσταση της Ελλάδας από αυτήν της Γερμανίας;

Τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα στη Γερμανία που πριμοδοτούν τα πολιτικά άκρα στα δεξιά και στα αριστερά εύλογα προβληματίζουν, όχι μόνο για το μέλλον της Γερμανίας αλλά και για το μέλλον της Ευρώπης. Πριν προχωρήσουμε, ωστόσο, σε πρόχειρα πολιτικά συμπεράσματα και γενικεύσεις ως προς το τι σημαίνουν τα αποτελέσματα αυτά για την υπόλοιπη Ευρώπη, είναι σημαντικό να αξιολογήσουμε κάποια κρίσιμα δεδομένα που διαμορφώνουν το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώνεται και η ψήφος των πολιτών. Η πολιτική αστάθεια, η πορεία της οικονομίας, η αποβιομηχάνιση και η ανεργία που αυτή φέρνει μαζί της,  η δυσκολία ένταξης μεγάλων μεταναστευτικών πληθυσμών και οι τριγμοί που δημιουργούνται στην κοινωνική συνοχή, είναι παράγοντες που μπορούν να εξηγήσουν γιατί η Γερμανία του 2026 δεν παρουσιάζει την ίδια πολιτική και οικονομική κατάσταση με την Ελλάδα του 2026. Άλλωστε, πριν βάλουμε τις ταμπέλες του «κέντρου», της «δεξιάς» ή της «αριστεράς» στην πολιτική, οφείλουμε να εξετάσουμε πρώτα και πάνω από όλα κατά πόσο είναι αποτελεσματική. Διότι τα πολιτικά άκρα βρίσκουν περισσότερο χώρο στις κοινωνίες όταν οι κυβερνήσεις αδυνατούν να δώσουν πειστικές απαντήσεις στα προβλήματα που βιώνουν οι πολίτες... Η Ευρώπη δεν είναι μία κοινωνία. Είναι πολλές διαφορετικές κοινωνίες, με διαφορετικές οικονομίες, διαφορετικές προκλήσεις και διαφορετικές πολιτικές απαντήσεις... Εκεί, τελικά, κρίνεται η πολιτική αποτελεσματικότητα. Δείτε εδώ περισσότερα.

Σταύρος Παναγιωτίδης: Η κυβέρνηση έδωσε σε μία εταιρεία τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για τα πωλητήρια όλων των αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας

Πρώτα η κυβέρνηση έδωσε όλα τα κυλικεία των Μουσείων σε μια εταιρεία για εκμετάλλευση. Την "Γρηγόρης"… Σήμερα έχουμε την συνέχεια εκείνης της εξέλιξης. Μόνο που είναι πολύ πιο εντυπωσιακή. Αρνητικά. Η κυβέρνηση έδωσε σε μια εταιρεία τα δικαιώματα εκμετάλλευσης για τα πωλητήρια όλων των αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας. Και τα προβλήματα είναι δύο. Πρώτον, ότι το ποσό είναι προκλητικά χαμηλό. Είναι 50.600 ευρώ τον μήνα για 27 πωλητήρια αρχαιολογικούς χώρους!... "Για να διατηρούνται οι αρχαιολογικοί χώροι χρειάζονται έσοδα" λέει η κυβέρνηση. Όμως, δεν οργανώνει μια δική της υπηρεσία για τα πωλητήρια. Δεν καλεί τα πανεπιστήμια και τις αρχαιολογικές υπηρεσίες να συνδράμουν και να φτιάξουν δικές τους εταιρείες και να τα αναλάβουν. Δεν καλεί νέους καλλιτέχνες από τις τοπικές κοινωνίες να κάνουν σχέδια για τα αντικείμενα που θα πωλούνται στα πωλητήρια, δεν προσπαθεί μέσω της κρατικής πολιτικής να δώσει χώρο στους ανθρώπους. Όχι. Γιατί αυτή είναι η λογική του νεοφιλελεύθερου δόγματος: "Δεν είναι δουλειά του κράτους αυτά τα πράγματα, να τα δώσουμε όλα στην αγορά". Βέβαια. Δουλειά του κράτους είναι να αυξάνει τις τιμές των εισιτηρίων. Κι έτσι, πάλι με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, να έχει μειωθεί από πέρσι ο αριθμός των Ελλήνων που μπορούν και επισκέπτονται τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους. Της χώρας τους! Και μετά θα αναρωτιόμαστε γιατί ανεβαίνει ο φασισμός. Δείτε εδώ περισσότερα.

Ευάγγελος Βενιζέλος: Η υποχρέωση αντίδρασης στην υπνοβασία (στο πλαίσιο του αφιερώματος των New York Times «Μεγάλες Ιδέες»: «Τι µας οδηγεί – What Drives us» σε συνεργασία με τις εφημερίδες Κεφάλαιο και Capital, 21/9)

Το ερώτημα «τι μας οδηγεί;» ως πρόσωπα και ως συλλογικές οντότητες συμπυκνώνει, μέσα από τη φαινομενική απλότητά του,  όλο τον θεολογικό, φιλοσοφικό, τεχνολογικό, ιατροβιολογικό, κοινωνιολογικό, διεθνοπολιτικό και εντέλει ιστορικό προβληματισμό... Οφείλουμε, συνεπώς, να επιστρέψουμε στα βασικά... Η υπεράσπιση του κεκτημένου της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Η υποχρέωσή μας να αντιδρούμε απέναντι στην ανάγκη και την τυχαιότητα, απέναντι στην ηττοπάθεια, τη μοιρολατρεία, την αδράνεια και την ατονία σε όλα τα πεδία, στην ιδιωτική και τη δημόσια σφαίρα, σε κάθε κλίμακα : τοπική, εθνική, ευρωπαϊκή, διεθνή. Η ευθύνη απέναντι στη δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής από την οποία δεν μπορούμε να παραιτηθούμε γιατί δεν έχουμε «εξουσία διαθέσεως». Το ερώτημα «τι μας οδηγεί;» μας φέρνει συνεπώς αντιμέτωπους με την υποχρέωση αφύπνισης και αντίδρασης, ατομικής και συλλογικής,  απέναντι στο φαινόμενο της υπνοβασίας που υφέρπει κάτω από την επιφάνεια της ακατάσχετης κινητικότητας, του ορυμαγδού των καθημερινών εξελίξεων, τεχνολογικών, πολιτικών, οικονομικών, στρατιωτικών, των φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών. Κυρίως απέναντι στην αίσθηση του ετεροκαθορισμού ή της συνωμοσιολογίας που εμφανίζεται ως μοίρα και λειτουργεί ως άλλοθι. Δείτε εδώ το άρθρο.

Γιάννης Κωνσταντινίδης: Το προφίλ των ψηφοφόρων

Πώς είναι δυνατόν επτά στους δέκα ανθρώπους που συναντάς να είναι "στα κάγκελα" με την κυβέρνηση και όμως το σενάριο νέας επικράτησης της ΝΔ μετά τις επόμενες κάλπες να είναι το ισχυρότερο; Είναι δυνατόν να εξατμιστεί τόσος θυμός; Όχι. Είναι όμως πιθανόν να τεμαχιστεί...Πώς όμως θα διαχειριστούν τον θυμό τους οι Έλληνες και οι Ελληνίδες στις επόμενες εκλογές; Θα επιλέξουν να φτάσουν στην κάλπη ή όχι; Με την αποχή να φτάνει στα ύψη ήδη από τις προηγούμενες εκλογές, η ανίχνευση του συναισθηματικού προφίλ αυτών που θα συμμετέχουν στις εκλογές - και των οποίων οι επιλογές θα είναι αυτές που θα καταγραφούν - καθίσταται σημαντική. Σύμφωνα λοιπόν με τα ευρήματα της qed social and market research, μεταξύ εκείνων που δηλώνουν βεβαιότητα ή σχεδόν βεβαιότητα προσέλευσης στην κάλπη, ο θυμός καταγράφεται ακόμα εντονότερα σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού... Παράλληλα, υψηλό είναι το ποσοστό εκείνων που δηλώνουν ως κυρίαρχο συναίσθημα τον θυμό και μεταξύ εκείνων που δηλώνουν ότι δεν έχουν ακόμα καταλήξει ποιο κόμμα θα στηρίξουν, παρότι έχουν αποφασίσει ότι θα προσέλθουν στις κάλπες. Με δεδομένο ότι οι ψηφοφόροι αυτοί έχουν αποκλείσει τη ΝΔ ως επιλογή, είναι βάσιμο το συμπέρασμα ότι ο θυμός είναι ο μεγάλος εχθρός της ΝΔ στις εκλογές του 2027. Η ΝΔ όμως έχει και δύο «κρυφούς συμμάχους»: τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης και την ανοιχτά εκφρασμένη απροθυμία των αντιπολιτευόμενων κομμάτων για συνεργασία. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 20/9). 

Τεχνητή Νοημοσύνη

Μάχη Γεωργακοπούλου: Η γενιά χωρίς πρώτο σκαλοπάτι εργασιακής εμπειρίας - Η ΤΝ και η αποδόμηση της μαθητείας

Η ΤΝ, ωστόσο, λειτουργεί ως ισχυρός επιταχυντής. Οι επιχειρήσεις μπορούν πλέον να αυτοματοποιούν ακριβώς εκείνες τις εργασίες που παραδοσιακά αποτελούσαν την είσοδο ενός νέου πτυχιούχου στην επαγγελματική ζωή όπως προκαταρκτική έρευνα, σύνταξη αναφορών, βασική ανάλυση δεδομένων, προετοιμασία παρουσιάσεων, εξυπηρέτηση πελατών και διοικητική υποστήριξη. Δεν εξαφανίζεται κατ’ ανάγκην ολόκληρο το επάγγελμα, αφαιρούνται, όμως, οι στοιχειώδεις εργασίες μέσω των οποίων ο νέος εργαζόμενος μάθαινε το επάγγελμα... Για την Ελλάδα, όπου η μετάβαση από το πανεπιστήμιο στην ποιοτική απασχόληση ήταν ήδη δυσχερής, η προειδοποίηση είναι ιδιαιτέρως επίκαιρη. Η πολιτική δεν πρέπει να περιμένει μέχρι η απώλεια των αρχικών θέσεων να αποτυπωθεί στις στατιστικές ανεργίας. Πανεπιστήμια, κράτος και επιχειρήσεις οφείλουν να οικοδομήσουν εγκαίρως ένα εθνικό σύστημα μετάβασης από τη γνώση στην εργασία. Ο μεγάλος κίνδυνος της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι μόνο ότι μπορεί να καταργήσει ορισμένες θέσεις. Επιπρόσθετα, μπορεί να δημιουργήσει μια γενιά ακαδημαϊκά καταρτισμένη αλλά επαγγελματικά αμύητη, μια γενιά χωρίς το πρώτο σκαλοπάτι εργασιακής εμπειρίας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα καταργήσει τον μόχθο της επανάληψης, όχι όμως την πολύτιμη μαθητεία. Διότι μια κοινωνία που αφαιρεί το πρώτο σκαλοπάτι της κλίμακας θα ανακαλύψει, αργά ή γρήγορα, ότι κανείς δεν μπορεί να φτάσει στην κορυφή. Δείτε εδώ περισσότερα.

Θεόδωρος Σκυλακάκης: ΑΙ - Οι πολίτες ανησυχούν, οι ηγεσίες…

Πριν από λίγες μέρες δημοσιεύθηκε από το Pew Research Center μια διεθνής έρευνα κοινής γνώμης (στην Ελλάδα από την ΚΑΠΑ Research) για τις επιπτώσεις της ΑΙ στην αγορά εργασίας την επόμενη εικοσαετία. Το συμπέρασμα; Οι πολίτες στον αναπτυγμένο κόσμο (στην Ελλάδα πολύ πάνω από το μέσο όρο) θεωρούν ότι η τεχνολογική επανάσταση θα προκαλέσει απώλεια θέσεων εργασίας και θα αυξήσει την ανισότητα. Προσωπικά, όπως έχω γράψει εκτενώς στο βιβλίο μου «Η εκτόπιση της εργασίας» (όπου καταθέτω και προτάσεις αναδιανομής του μελλοντικού πλούτου, το «Καθολικό Βασικό Κεφάλαιο»), συμμερίζομαι αυτή την ανησυχία. Το κρίσιμο ερώτημα όμως δεν είναι η κατεύθυνση, αλλά το πότε. Και εδώ υπάρχει ένα παράδοξο... Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι, αντί για μια πολιτική διαχείρισης της μετάβασης που σχεδιάζεται σε περίοδο ηρεμίας, θα οδηγηθούμε τότε σε σπασμωδικές κινήσεις. Η ιστορική εμπειρία των υφέσεων —και στα καθ’ ημάς η ολέθρια κακοδιαχείριση της κρίσης των μνημονίων, από την οποία θυμόσαστε ότι είχα διαχωρίσει δημόσια τη θέση μου από την πρώτη στιγμή, με κόστος— διδάσκει ένα πράγμα: οι αποφάσεις που λαμβάνονται υπό πίεση και πανικό είναι κατά κανόνα λανθασμένες. Και ακόμη χειρότερη είναι η αδράνεια που προκύπτει όταν όλες οι διαθέσιμες επιλογές έχουν τεράστιο πολιτικό κόστος. Η σωστή στιγμή για να χαράξουμε μια πολιτική μετάβασης στη νέα οικονομία είναι πριν τις κρίσεις, όχι μετά. Ακόμη ευτυχώς είμαστε στο πριν. Για πόσο; Δείτε εδώ περισσότερα.

************************************

Ο Ηλίας Μόσιαλος, Διευθυντής του LSE Health στο Politico.eu: «Η Ελλάδα βρισκόταν κάποτε στην πρωτοπορία όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη και την ιατρική πρακτική… Η εξέλιξη ενός σύγχρονου συστήματος υγείας έμεινε ημιτελής»

Elias Mossialos, director of LSE Health, a world-leading multidisciplinary research centre, says that Greece was once ahead of the game in health care and medical practice. As part of its bailout reforms in 2010-2011, electronic prescriptions were imposed, making the country pioneering by European standards. “But the system stopped there. Patient records never caught up, and the digital infrastructure that could have become the backbone of a modern health system was left half built,” Mossialos told Politico… “The basics are missing: no systematic quality control of the services patients receive, and no planning for the specialties and skills the country will need in 10 years in a population that is both aging and shrinking," he added… “Medwatch and the QR code app answer a narrow question: is a clinic licensed, and is its advertising honest,” said Mossialos. “Those are reasonable things to check, but they say nothing about whether the care behind the door is any good. Licensing is a floor; quality is a different question, and it is the one Greece has never seriously asked.” Δείτε όλο το άρθρο με τίτλο: “Popstar’s death sparks questions for lucrative Greek wellness industry” εδώ (Επιμέλεια σύνταξης: Νεκταρία Σταμούλη, politico.eu, 25/9).

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: Η κατάσταση στον ΟΣΕ είναι  θλιβερή

Φέτος ταξίδεψα 3 φορές Αθήνα - Θεσσαλονίκη με τον ΟΣΕ μετά από χρόνια. Μια και δεν έχω αυτοκίνητο επέλεξα το τρένο-με κάθε ρίσκο- γιατί το αεροπλάνο έγινε ένα δύσκολο μέσο μετακίνησης. Η κατάσταση στον ΟΣΕ είναι  θλιβερή. Άσχημοι τερματικοί σταθμοί Αθηνών και Θεσσαλονίκης, βαγόνια όπως πριν 20 χρόνια, με φθορές και παρά την καλή προσπάθεια του προσωπικού νόμιζα ότι ταξίδευα στο παρελθόν. Ωστόσο με μουσική, ταινία και βιβλία πέρασε η ώρα, ξέσφιξε και η ψυχή μου όταν διασχίζαμε τα μοιραία Τέμπη.  Καταλαβαίνετε γιατί αργούν τα έργα; Γιατί αν η γραμμή κάνει 3,5 ώρες και το εισιτήριο στοιχίζει όσο τα διόδια... ποιος θα ταξιδεύει με αεροπλάνο, ΚΤΕΛ ή ΙΧ; Να είστε σίγουροι ότι η αναβάθμιση θα υπονομεύεται συνεχώς όπως κάποτε η Εθνική Λαμίας- Θεσσαλονίκης για τα συμφέροντα των βενζινοπωλών και των εστιατορίων. Όλη η Ευρώπη σπιντάρει και συνδέεται με άπειρα ημερήσια και βραδινά τρένα. Κι εμείς αποκομμένοι, όπως και σε τόσα άλλα. Και με τόσα ψέματα  δεν προχωράει κανένα κράτος, καμία αλλαγή, ακινητοποιείται και η κοινωνία. Δείτε εδώ περισσότερα.

Eurostat: Στατιστικά για την εκμάθηση ξένων γλωσσών στην Ευρώπη (με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών – 26/9)

Επί του παρόντος, υπάρχουν 24 επίσημες γλώσσες που αναγνωρίζονται εντός της ΕΕ, όπως συνέβη μετά την προσχώρηση της Κροατίας. Υπήρξαν πάντα λιγότερες επίσημες γλώσσες από τις χώρες της ΕΕ, καθώς ορισμένες χώρες της ΕΕ μοιράζονται κοινές γλώσσες, για παράδειγμα στο Βέλγιο, όπου οι επίσημες γλώσσες είναι τα ολλανδικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, ενώ στην Κύπρο η πλειοψηφία του πληθυσμού μιλάει ελληνικά. Υπάρχουν επίσης αρκετές αυτόχθονες, περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες εντός της ΕΕ, καθώς και πολλές άλλες γλώσσες που έχουν εισαχθεί στην ΕΕ Όλοι ή σχεδόν όλοι (99% έως 100%) οι μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο, τη Μάλτα, την Αυστρία, την Ισπανία και την Πολωνία μάθαιναν αγγλικά ως ξένη γλώσσα. Μεταξύ 90% και 97% των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μάθαιναν αγγλικά στη Λετονία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, την Κροατία, την Ιταλία και τη Ρουμανία… Στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, το 4,4 % των μαθητών στην ΕΕ μάθαιναν γαλλικά το 2024, ενώ το 4,0 % μάθαιναν γερμανικά. Και για τις δύο αυτές γλώσσες, το Λουξεμβούργο ανέφερε τα υψηλότερα ποσοστά (79,9 % και 94,7 %, αντίστοιχα)· στο Λουξεμβούργο, τα γαλλικά και τα γερμανικά είναι και οι δύο επίσημες γλώσσες, αλλά για τους σκοπούς της στατιστικής εκπαίδευσης θεωρούνται ξένες γλώσσες. Δείτε εδώ την έρευνα.

Πηνελόπη Καμπάκη – Βουγιουκλή: Μεταφραστικές επισημάνσεις με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών – 26/9

Και πάλι περί χρωμάτων διαχρονικά και διαπολιτισμικά. Περί ξανθού, ο λόγος. Στην «Ιλιάδα» αναφέρεται ότι ο Αχιλλέας έχει ξανθά μαλλιά. Η λέξη που χρησιμοποιείται γι' αυτή την περιγραφή συχνά μεταφράζεται ως “ξανθός/ fair” και στα αγγλικά καθοδηγώντας αυστηρά τη σύγχρονη φαντασία. Η μετάφραση, ωστόσο, μπορεί να είναι παραπλανητική επειδή ούτε το σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο για τα χρώματα πολύ δε περισσότερο το αρχαίο  βρίσκει πάντα ακριβείς αντιστοιχίες με αυτό της σύγχρονης ελληνικής και  αγγλικής γλώσσας. Έτσι η λέξη «ξανθός» κι ανάλογα αν χρησιμοποιείται από ελληνόφωνο ή από αγγλόφωνο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πράγματα που εμείς θα περιγράφαμε ως «καφέ», «κοκκινωπά», «κίτρινα» ή «χρυσά». Πίσω από αυτό το φαινομενικά απλό ερώτημα, δηλαδή πώς μεταφράζουμε μία μόνο λέξη από την αρχαία στη σύγχρονη γλώσσα, κρύβεται μια τεράστια συζήτηση, φιλοσοφικού αλλά και πιο πρακτικού, καθημερινού επιπέδου, που απασχολεί τους μελετητές παραπάνω από έναν αιώνα τώρα: «Οι διαφορετικοί πολιτισμοί αντιλαμβάνονται και αρθρώνουν τα χρώματα με διαφορετικούς τρόπους;» Αυτό δεν είναι ένα ερώτημα που μπορούμε να εξετάσουμε εδώ, αλλά είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι πρώιμοι ελληνικοί χρωματικοί όροι έχουν βρεθεί στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων (από τότε που ο Βρετανός πρωθυπουργός William Gladstone, ένας ενθουσιώδης ερασιτέχνης κλασικιστής, πήρε θέση για το ζήτημα τέλη του 19ου αιώνα). Δείτε εδώ περισσότερα.

«Ήταν μαύροι οι αρχαίοι Έλληνες;» - Τηλεοπτική σειρά του BBC παρουσιάζει τον Αχιλλέα και άλλους αρχαίους Έλληνες με μαύρο δέρμα

Το πρότυπο των λευκών Ελλήνων είναι βαθιά ριζωμένο στις δυτικές κοινωνίες... Ο ρατσισμός είναι συναισθηματικός, όχι ορθολογικός. Δεν θέλω να δώσω αξία στις online στρατιές των ανώνυμων τρολ, απαντώντας λεπτομερώς στους ισχυρισμούς τους… Η «Ιλιάδα» του Ομήρου  και η «Οδύσσεια»  είναι τα αρχαιότερα σωζόμενα λογοτεχνικά κείμενα γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. Είμαστε σίγουροι για την πατρότητα μεγάλου μέρους των έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, αλλά ο Όμηρος είναι ακόμα ένα μυστήριο για εμάς, όπως και για τους περισσότερους αρχαίους Έλληνες: ακόμα δεν έχουμε καταλήξει εάν τα έπη ανήκουν σε έναν συγγραφέα ή είναι προϊόν μιας συλλογικής παράδοσης... Και το «μαύρο δέρμα»; Ήταν ο Οδυσσέας πράγματι μαύρος; Ή ήταν «μαυρισμένος»; Γι' ακόμα μία φορά παρατηρούμε πώς διαφορετικές μεταφράσεις παρακινούν τους σύγχρονους αναγνώστες να φανταστούν αυτούς τους ήρωες με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Αλλά για να κατανοήσουμε το ομηρικό κείμενο, πρέπει να απομακρυνθούμε από τον σύγχρονο τρόπο σκέψης. Το μαύρο δέρμα του Οδυσσέα, όπως και τα ξανθά μαλλιά του Αχιλλέα, δεν προορίζεται να ενταχθεί στις σύγχρονες φυλετικές κατηγορίες αλλά φέρει αρχαία ποιητικά σχήματα. Δείτε εδώ το κείμενο (lifo.gr, 27/7/2020).

Έλσα Νικολαΐδου: Ο στωικισμός του Μάρκου Αυρήλιου - Η καταγραφή των σκέψεων ως θεραπεία

Ο συγγραφέας του Ημερολογίου πρώτος από όλους βρίσκει τη γαλήνη στο μόνο μέρος που κατοικεί: στον εαυτό του. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλη την ημέρα παρασύρεται σε υπαρξιακούς στοχασμούς για την αντιμετώπιση της καθημερινότητας. Η συγγραφή συμβαίνει σε περιβάλλον απομόνωσης, στη σκηνή του, όταν μπορεί να αφιερώσει χρόνο στον εαυτό του, μετά τις μάχες στα σύνορα της αυτοκρατορίας όπου διαμένει... Προτού να πιστοποιηθούν τα οφέλη της καταγραφής των σκέψεων από τις σύγχρονες έρευνες ο Μάρκος Αυρήλιος δείχνει πρώτος τον δρόμο για τη θεραπεία της ψυχής του. Από τον Μάρκο Αυρήλιο και μετά η πρακτική της καθημερινής καταγραφής των σκέψεων -με τη μορφή του Ημερολογίου στοχασμών- ακολουθείται από τους οπαδούς των Στωικών προκειμένου να βρουν την ψυχική γαλήνη και ηρεμία που είναι εκ των ων ουκ άνευ για την ευδαιμονία. Το «Τα εις εαυτόν» δεν είναι απλώς ένα ανάγνωσμα για να βρει κανείς τη γαλήνη. Είναι το προσωπικό Ημερολόγιο ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που δεν επέλεξε τη θέση του, αλλά έχει καθήκον να την υπηρετήσει, παραμένοντας καλός άνθρωπος. Το έργο του είναι η απόδειξη. Το Ημερολόγιο μας δείχνει τον τρόπο με τον οποίο όρισε τη ζωή του και βρήκε τη γαλήνη μέσα στην ταραχή. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 26/9).

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Η Παρέμβαση 2030 διοργανώνει ανοιχτή συνάντηση συνδιαμόρφωσης για το 2ο Τεύχος του Συμμετοχικού Περιοδικού Νέων, την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 16:00-18:00 στο χώρο του Eteron. Η δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Transeuropa Festival των European Alternatives, το οποίο διοργανώνεται φέτος στην Αθήνα από 7-11 Οκτωβρίου. Δείτε εδώ περισσότερα (φόρμα εγγραφής).

Με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου του Thomás Zicmande Barros "Radical Democracy, Populism and Desire: Inside the Yellow Vests Movement", πραγματοποιείται συζήτηση με θέμα: «Κοινωνικά Κινήματα και Ριζοσπαστική Δημοκρατία: Εμπειρίες και Αναστοχασμοί από τη Γαλλία και την Ελλάδα». Η εκδήλωση θα γίνει σήμερα Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, στις 19:00, στο Eteron. Δείτε εδώ το δελτίο τύπου. 

Tο Κέντρο Πολιτικών Ερευνών (Πάντειο Πανεπιστήμιο), σε συνεργασία με το Rhodes College και το επιστημονικό περιοδικό Review of Policy Research (RPR), διοργανώνουν Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο με κεντρικό θέμα: «Κυβερνώντας στην Εποχή των Κρίσεων: Επιπτώσεις για την Κοινωνία». Το αντικείμενο συζήτησης της εναρκτήριας συνεδρίας είναι: «Οι Κυκλάδες στην Εποχή των Κρίσεων: Βιωσιμότητα και Ανθεκτικότητα» (Το μέλλον της Σαντορίνης και των Κυκλάδων σε μια εποχή συνεχών αλλαγών και προκλήσεων). Η εκδήλωση θα γίνει στη Σαντορίνη, 1-3 Οκτωβρίου 2026, στο Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας «Δ. Νομικός». Δείτε εδώ το πρόγραμμα. 

Το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς διοργανώνει τιμητική εκδήλωση για το έργο και τη διαχρονική συμβολή του Κωνσταντίνου Τσουκαλά στην κριτική ανάλυση της ελληνικής κοινωνίας και της σύγχρονης δημοκρατίας. Μιλούν οι: Μαρία Κομνηνού, Αλεξάνδρα Κορωναίου, Μιχάλης Σπουρδαλάκης. Η εκδήλωση «Διαβάζοντας τον Νίκο Τσουκαλά» θα γίνει την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου 2026, στις 19:00, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Δείτε εδώ το δελτίο τύπου.

Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Νέων (Youth Initiative Greece), διοργανώνεται το Διήμερο Συμμετοχικό Συνέδριο Reclaim the Dialogue 2026, το οποίο απευθύνεται σε νέους 15-30 ετών. Η εκδήλωση θα γίνει την 1-2 Οκτωβρίου 2026, στο Ωδείο Αθηνών (πρώτη ημέρα) και στο Κέντρο Demos του Αμερικανικού Κολλεγίου της Ελλάδος (δεύτερη ημέρα). Δείτε εδώ το πρόγραμμα.